پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ ثمین شکوری: علف‌های هرز از جمله مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده تولید در بخش کشاورزی به شمار می‌روند؛ گیاهانی که در صورت کنترل نشدن می‌توانند با محصولات زراعی و باغی بر سر آب، نور، فضا و مواد غذایی رقابت کرده و در نهایت موجب کاهش عملکرد محصولات و افزایش هزینه‌های تولید شوند. به همین دلیل، مدیریت و کنترل این گیاهان همواره یکی از محورهای مهم در برنامه‌های مدیریت مزارع و باغات بوده و نقش قابل توجهی در حفظ بهره‌وری و پایداری تولیدات کشاورزی دارد. در سال‌های اخیر، تغییرات اقلیمی و نوسانات شرایط آب‌وهوایی، به‌ویژه افزایش بارش‌های فصلی در برخی مناطق، شرایط مساعدتری را برای رشد و گسترش علف‌های هرز فراهم کرده است. این مسئله باعث شده در بسیاری از مناطق کشاورزی کشور، از جمله استان زنجان، میزان رویش و پراکنش برخی گونه‌های علف‌های هرز افزایش یابد و توجه کارشناسان و فعالان حوزه کشاورزی بیش از گذشته به مدیریت این پدیده جلب شود.

از سوی دیگر، تنوع اقلیمی در مناطق مختلف استان زنجان، تفاوت در الگوهای کشت و همچنین پراکندگی و خرد بودن بسیاری از باغات، مدیریت یکپارچه علف‌های هرز را با چالش‌هایی همراه کرده است.

کارشناسان معتقدند آگاهی و مشارکت کشاورزان در اجرای شیوه‌های اصولی مدیریت علف‌های هرز نقش بسیار مهمی در موفقیت این اقدامات دارد؛ چرا که بی‌توجهی به کنترل به‌موقع این گیاهان می‌تواند در طول زمان موجب افزایش تراکم آن‌ها در مزارع و باغات و در نتیجه افزایش هزینه‌های مبارزه و کاهش کیفیت محصولات شود.

بخش عمده عملیات کنترل در باغ‌ها به‌صورت مکانیکی و فیزیکی انجام می‌شود

 در این زمینه مجید بلالی، مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به وضعیت کنترل علف‌های هرز در باغات و مزارع استان، اظهار کرد: بخش عمده عملیات کنترل در باغ‌ها به‌صورت مکانیکی و فیزیکی انجام می‌شود و تنها در مواردی که میزان آلودگی بالا باشد، از روش‌های شیمیایی استفاده می گردد.

وی با اشاره به خرد و پراکنده بودن اغلب باغات استان زنجان، عنوان کرد: اجرای کنترل علف های هرز هم بصورت شیوه‌های یکپارچه و مکانیزه نبوده و بصورت پراکنده و بسته به شرایط میزان جمعیت و نوع علف‌های هرز با روش‌های تلفیقی مکانیکی و شیمیایی صورت می‌پذیرد.

مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان گفت: پوشش گیاهی متعادل موجود در اغلب باغات با سیستم های سنتی به عنوان بخشی از زیست‌بوم طبیعی منطقه بوده و نقش قابل توجهی در حفظ اکوسیستم باغ و حتی توازن در کنترل بیولوژیک و طبیعی برخی آفات و بیماریها ایفا می‌کند مگر در شرایط خاص که مستلزم کنترل باشد در اجرای عملیات مدیریت علف‌های هرز در باغات اولویت کنترل مکانیکی مانند شخم و استفاده از کولتیواتور در ردیف‌ها بوده و در صورت ضرورت، کنترل‌های شیمیایی بصورت محدود و هدفمند صورت می‌گیرد.

نگرانی ناشی از آلودگی آب‌های زیرزمینی استان زنجان در اثر مصرف علف‌کش‌ها وجود ندارد

این مسئول تأکید کرد: با توجه به مصرف محدود و کم سموم مورد توصیه، در سطح استان حتی کمتر از میانگین مصرف آن در سطح کشور، فعلا نگرانی درباره آلودگی آب‌های زیرزمینی ناشی از مصرف علف‌کش‌ها یا سایر سموم در استان وجود ندارد.

وی با بیان اینکه فروش و مصرف سموم کشاورزی تحت نظارت دقیق انجام می‌شود، افزود: بسته به هر محصول و آفت هدف، سموم مشخصی طبق دستورالعمل های کنترل، توصیه و تجویز می‌شود، مسئولین فنی داروخانه های گیاه‌پزشکی که با اخذ مجوز و زیر نظر سازمان نظام مهندسی کشاورزی فعالیت می نمایند نسبت به عرضه سموم متناسب با هر یک از عوامل خسارت‌زا بر اساس دستورالعمل‌های کنترل اقدام نموده و عملکرد داروخانه‌های گیاه‌پزشکی و مسئولان فنی آنها بصورت مستمر مورد پایش بوده و هرگونه تخلف در این زمینه مورد رسیدگی و برخورد قانونی می باشد.

مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان ادامه داد: اجرای برنامه‌های آموزشی و ترویجی برای بهره‌برداران بخش کشاورزی در راستای افزایش آگاهی و امنیت غذایی با رویکرد ارتقاء سلامت محصولات کشاورزی با کنترل تلفیقی و غیر شیمیایی و کاهش مصرف سموم و رعایت نکات فنی مصرف آن بصورت مستمر مورد اقدام است.

افزایش علف‌های هرز در فصل بهار

این مسئول در ادامه با اشاره به تأثیر شرایط اقلیمی در رشد علف‌های هرز گفت: در سال‌جاری نیز به‌دلیل بارش‌های مناسب بهاری، میزان رویش علف‌های هرز در باغات و مزارع بیشتر بوده است.

وی با بیان اینکه مناطق مختلف استان زنجان با توجه به شرایط هر منطقه، تنوع و جمعیت متفاوتی از علف‌های هرز را تجربه می‌کنند، افزود: تاکنون علف هرز غالب و مخربی که تهدید جدی برای باغات استان زنجان باشد مشاهده و گزارش نشده است.

با این حال، بلالی از افزایش نگران‌کننده برخی گونه‌های جدید علف‌های هرز در مزارع گندم استان زنجان که در چند استان دیگر نیز شیوع داشته خبر داد و گفت: در سال‌های اخیر و به‌ویژه با تغییرات اقلیمی، تنوع و جمعیت علف‌های هرز در این استان رشد و توسعه بیشتری داشته است. به ویژه در مزارع گندم، علف هرز خردل برگ‌مومی از جمله گونه‌هایی است که با تغییرات اقلیمی و سازگاری خاص آن با شرایط آب و هوا و سیستم زراعی در اراضی دیم، جمعیت و پراکنش آن بیشتر شده که نیازمند بررسی‌های کارشناسی و مطالعات دقیق‌تر و مشارکت عموم کشاورزان در کنترل آن می‌باشد.  مدیر حفظ نباتات استان زنجان تاکید کرد: با توجه به وسعت پهنه‌های کشاورزی به ویژه اراضی دیم توجه ویژه بهره‌برداران به پایش و کنترل علف‌های هرز، به خصوص علف هرز خردل برگ مومی، نقش اساسی در بهره‌وری و امنیت غذایی با حفاظت از منابع تولید به ویژه سرمایه زمین داشته و هشدار داد که بی‌توجهی به این موضوع، علاوه بر افزایش هزینه‌های تولید و کاهش عملکرد، به عنوان تهدید اراضی زراعی منطقه و تولید خواهد بود.