پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ ثمین شکوری: برقراری نشاط اجتماعی همواره مانند روحی بر کالبد شهر است که در آن شادی و لبخند مردم دیده می‌شود و زندگی با کیفیت بهتری در آن جریان دارد؛ برگزاری رویداد‌های مختلف که موجب شادی و نشاط مردم جامعه می‌شود از نظر شهروندان، شهری پویاتر و امیدوارتر را می‌سازد. با مروری بر تجربه شهرهای موفق می‌توان فهمید توجه به برنامه‌های فرهنگی مستمر، توسعه فضاهای عمومی باکیفیت و حمایت از فعالیت‌های جمعی، نقش مؤثری در شکل‌گیری فضای مثبت و امیدبخش در سطح شهر خواهد داشت.

نشاط اجتماعی صرفاً به برگزاری مراسم‌های مناسبتی محدود نمی‌شود بلکه به عنوان یک رویکرد مستمر در مدیریت شهری تعریف می‌شود که آثار آن در رضایت عمومی، مشارکت شهروندان و سلامت روانی جامعه قابل مشاهده است، اما به نظر می‌رسد هنوز زنجان آنگونه که باید، تا رسیدن به جایگاه اصلی خود فاصله دارد.

در این زمینه شهروند زنجانی در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به تاثیر برنامه‌های شاد سطح شهر بر روی شهروندان اظهار کرد: هر زمان که در شهر برنامه یا جشنی برگزار می‌شود، حال و هوای مردم کاملاً تغییر می‌کند چرا که وجود برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی مفرح باعث می‌شود مردم برای ساعتی از دغدغه‌های روزمره خود فاصله بگیرند و احساس بهتری داشته باشند.

وی ادامه داد: دیدن لبخند کودکان و خانواده‌ها، حضور جوان‌ها و دورهمی ساده مردم نشان می‌دهد که چنین برنامه‌هایی تا چه اندازه می‌تواند به ایجاد نشاط اجتماعی کمک کند؛ با این حال واقعیت این است که تعداد این برنامه‌های شاد در زنجان چندان زیاد نیست و معمولاً در زمان‌ها یا مکان‌های محدودی برگزار می‌شود به همین دلیل همه شهروندان فرصت بهره‌مندی از آن‌ها را ندارند.

امیر با اشاره به تاثیر استمرار برنامه‌های شاد اجتماعی به روی نشاط مردم، گفت: اگر این برنامه‌ها به شکل گسترده‌تر و مستمر در سطح شهر اجرا شود می‌تواند تأثیر بیشتری در افزایش روحیه و ایجاد فضای شاد در جامعه داشته باشد، توجه بیشتر به برگزاری جشن‌ها و برنامه‌های فرهنگی در محله‌های مختلف، می‌تواند فرصتی برای تعامل بیشتر مردم و تقویت حس همدلی در شهر فراهم کند.

برگزاری جشن در شهر باید افزایش یابد

همچنین در این زمینه کریم حنفی، جامعه شناس زنجانی در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به لزوم توجه مدیریت شهری به توسعه نشاط اجتماعی و اجرای برنامه‌های فرهنگی اظهار کرد: افزایش نسبی رویدادهایی نظیر جشن‌های خیابانی، نورپردازی‌های مناسبتی، جشنواره‌های بومی از جمله جشنواره ملی آش و پیاده‌روی‌های همگانی در فضاهای عمومی، نشان‌دهنده تغییر نگرش مثبت در این حوزه است که باید مورد حمایت قرار گیرد.

وی ادامه داد: ارزیابی دقیق‌تر نشان می‌دهد که وضعیت موجود تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله شایان توجهی دارد. چالش‌های اصلی این حوزه را می‌توان در دو محور خلاصه کرد، برنامه‌های فرهنگی و تفریحی کنونی عمدتاً به صورت متمرکز و صرفاً در مناسبت‌های خاص مانند ایام نوروز یا اعیاد ملی و مذهبی اجرا می‌شوند. این رویکرد کوتاه‌مدت مانع از نهادینه‌سازی نشاط اجتماعی پایدار در طول سال شده و شهر پس از پایان این بازه‌های زمانی کوتاه، مجدداً دچار رکود فرهنگی می‌شود.

محدودیت برگزاری مراسم در محلات حاشیه‌ای

جامعه شناس زنجانی با اشاره به برگزاری محدود مراسمات در محلات حاشیه‌ای، گفت: تمرکز جغرافیایی این رویدادها بر هسته مرکزی شهر، میدان‌های اصلی و تفرجگاه‌های شاخص نظیر مجموعه تفریحی گاوازنگ و شهربازی است در مقابل، محلات حاشیه‌ای مانند کوی فلسطین و مناطق کم‌برخوردار از این خدمات بی‌بهره مانده‌اند که تحقق عدالت شهروندی ایجاب می‌کند که دسترسی به فرصت‌های نشاط و سرگرمی بدون تبعیض در تمامی مناطق شهری توزیع شود.

حنفی با اشاره به ضرورت بازتعریف مفهوم نشاط اجتماعی در برنامه‌ریزی‌های شهری بیان کرد: برخلاف تصورات رایج که نشاط را صرفاً در برگزاری رویدادهای مقطعی و جشن‌های خیابانی خلاصه می‌کنند، نشاط اجتماعی از منظر جامعه‌شناختی شهری، بر بستری از مؤلفه‌های ساختاری و کارکردی بنا شده است که پایداری زندگی شهری را تضمین می‌کند. وی نخستین پایه نشاط را امنیت روانی برشمرد و تصریح کرد: شاخص واقعی نشاط زمانی محقق می‌شود که یک خانواده در ساعات پایانی شب، بدون دغدغه از بروز ناهنجاری‌ها، نزاع‌های خیابانی یا تهدیدات اجتماعی، از فضاهای تفرجی استفاده کند. امنیت، پیش‌نیاز اصلی هرگونه پویایی اجتماعی است.

جامعه شناس زنجانی با بیان اینکه نشاط در خرده‌روایت‌های روزانه جاری است، افزود: طراحی کالبدی شهر باید به گونه‌ای باشد که فرصت گفتگو و تعامل میان‌نسلی را فراهم آورد. از لبخند شهروندان در صفوف خدمات شهری تا گپ‌وگفت‌های دوستانه در بوستان‌ها، همگی نشان‌دهنده سلامت اجتماعی و سطح بالای امید در جامعه است. حنفی مشارکت مردم در تصمیم‌سازی‌ها را از دیگر ارکان نشاط دانست و خاطرنشان کرد: شهروند زمانی احساس شادی می‌کند که حس مالکیت نسبت به شهر داشته باشد. محله‌محوری در پروژه‌های عمرانی و نظرسنجی از معتمدین محلات پیش از اجرای طرح‌ها، حس تعلق ملی و محلی را تقویت کرده و مانع از بی‌تفاوتی اجتماعی می‌شود.

 زیربنای نشاط اجتماعی، رضایت از خدمات روزمره

این جامعه شناس با تأکید بر اینکه هیچ جشنی جایگزین زیست باکیفیت نمی‌شود، گفت: زیربنای نشاط اجتماعی، رضایت از خدمات روزمره است. پایداری شبکه آب، کیفیت اینترنت، نظم در ناوگان حمل‌ونقل عمومی و دسترسی آسان به مایحتاج زندگی، ستون‌های اصلی رضایت‌مندی شهروندان هستند. جشن و نورافشانی تنها پوسته‌ای از نشاط است؛ هسته اصلی نشاط، در کارآمدی نهادهای خدماتی و تکریم ارباب‌رجوع نهفته است.

وی با بیان اینکه نبود برنامه‌ریزی منسجم و مستمر برای ارتقای نشاط اجتماعی، پیامدهای متعددی برای شهر به همراه دارد، گفت: شادی‌های مقطعی و مناسبتی نه‌تنها نمی‌توانند رضایت پایدار ایجاد کنند، بلکه در برخی موارد موجب تشدید احساس محرومیت و ناامیدی در میان شهروندان می‌شوند؛ زیرا مردم پس از پایان برنامه‌ها، دوباره با همان کمبودهای روزمره مواجه می‌شوند.

وی با اشاره به سایر پیامدهای این اتفاق افزود: پیامد بعدی افزایش تمایل جوانان به ترک شهر است. نسل جوان به دنبال شهری پویا، برخوردار از فضاهای عمومی باکیفیت، برنامه‌های فرهنگی متنوع و فرصت‌های سالم و کم‌هزینه برای گذران اوقات فراغت است. در صورت فقدان این مؤلفه‌ها، مهاجرت به شهرهای بزرگ‌تر یا حتی خارج از کشور تشدید می‌شود.

جامعه شناس زنجانی ادامه داد: کاهش فرصت‌های سالم برای تخلیه هیجانی و تعامل اجتماعی، زمینه را برای افزایش رفتارهای پرخطر و آسیب‌های اجتماعی فراهم می‌کند. بخشی از معضلاتی نظیر خشونت، افسردگی، انزوا و گرایش به رفتارهای ناسالم، با نبود زیرساخت‌های مناسب برای نشاط اجتماعی ارتباط مستقیم دارد. همچنین تداوم رویکردهای نمایشی و کوتاه‌مدت، به کاهش اعتماد عمومی نسبت به مدیریت شهری منجر می‌شود. هنگامی که شهروندان احساس کنند برنامه‌ها صرفاً مناسبتی و فاقد اثرگذاری پایدار هستند، سطح مشارکت اجتماعی آنان نیز کاهش می‌یابد.

حنفی با بیان اینکه مهم‌ترین پیامد این وضعیت، عادی شدن بی‌نشاطی و فرسودگی روانی در زندگی شهری است بیان کرد: این پیامد به‌گونه‌ای که جامعه به تدریج نسبت به امکان تغییر بی‌تفاوت می‌شود و حتی مطالبه‌گری برای بهبود کیفیت زندگی نیز کاهش می‌یابد.

توان افزایش ایستگاه ‌های ورزشی به 200 ایستگاه در استان

همچنین در این زمینه محمد‌ کریم رحیمی‌زاده، رئیس هیئت ورزش‌های همگانی استان زنجان در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به برنامه‌های این هیئت برای توسعه ورزش و نشاط اجتماعی در سطح استان اظهار کرد: در حال حاضر 30 ایستگاه ورزشی در نقاط مختلف استان فعال است و تلاش می‌کنیم این ظرفیت را به 40 ایستگاه و در ادامه با تأمین اعتبار تا 200 ایستگاه افزایش دهیم.

وی با بیان اینکه محور اصلی برنامه‌ها، ارتقای سلامت عمومی و ایجاد نشاط اجتماعی در میان اقشار مختلف مردم است، افزود: ما در تلاشیم اما لازمه‌ تمامی اقدامات تامین اعتبار است و اگر حمایت مالی و نهادی لازم فراهم شود، می‌توان این طرح‌ها را با سرعت بیشتری توسعه داد.

رئیس هیئت ورزش‌های همگانی استان زنجان با اشاره به برگزاری جشنواره‌های ورزشی برای کودکان و بانوان، بیان کرد: جشنواره آب و کف کودکان 22 خردادماه 1405 در مجموعه ورزشی انقلاب برگزار شد که با حضور ۱۴۳ کودک همراه با خانواده‌هایشان، فضای شاد و پرنشاطی برای شرکت‌کنندگان ایجاد کرد.

این مسئول همچنین از برگزاری برنامه یوگا به مناسبت روز یوگا با همکاری سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری زنجان در پارک بانوان خبر داد و گفت: در این برنامه‌ها، حدود ۲۴۰ نفر از بانوان در قالب فعالیت‌های متنوع ورزشی و ورزش یوگا شرکت کردند.

لزوم همکاری دستگاه‌ها برای تحقق اهداف حوزه سلامت و نشاط اجتماعی

وی با تأکید بر لزوم هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی برای گسترش ورزش همگانی تصریح کرد: برای تحقق اهداف حوزه سلامت و نشاط اجتماعی، همه دستگاه‌های متولی باید پای کار بیایند و این ظرفیت‌ها به صورت یکپارچه مورد حمایت قرار گیرد.

رئیس هیئت ورزش‌های همگانی استان زنجان در ادامه به وضعیت مربیان این حوزه اشاره کرد و گفت: در هیئت ورزش همگانی، ۲۰۰ مربی آموزش‌دیده برای اجرای برنامه‌های ورزشی در اختیار داریم که برای هر ۱۲ جلسه فعالیت، ماهانه ۵ میلیون تومان حق‌الزحمه در نظر گرفته می‌شود. این مسئول خاطرنشان کرد: توسعه ورزش همگانی، علاوه بر تقویت سلامت جسمی و روحی مردم، می‌تواند نقش مهمی در افزایش نشاط اجتماعی داشته باشد و تحقق این هدف، نیازمند حمایت جدی اعتباری و مدیریتی است.