پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ سمیه محرمی: راهروهای داروخانه‌ها، این روزها بیش از آنکه محلی برای تسکین درد بیماران باشد، به میدان سرگردانی و اضطراب تبدیل شده است؛ فضایی که در آن سلامت به عنوان یک حق اساسی، در میان کاغذبازی‌های اداری و نوسانات ارزی گم شده است. گزارش‌های اخیر منتشر شده از جلسات کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی مبنی بر کمبود 800 قلم دارو، نه فقط یک آمار عددی، بلکه مهر تأییدی بر وجود یک بحران ساختاری در نظام توزیع و تأمین داروی کشور است.

در بی‌نظمی در تخصیص منابع و تأخیر در تأمین نقدینگی اولین قربانی، بیمارانی هستند که در داروخانه‌ها با پاسخ‌های تکراری و ناامیدکننده مواجه می‌شوند. این وضعیت، پرداخت از جیب مردم را نه یک انتخاب، که یک اجبار ناشی از ناکارآمدی ساختاری کرده است.

بررسی‌های کمیسیون تخصصی مجلس حاکی از آن است که بدنه پارلمان با ثبت صدها سؤال از وزرای بهداشت، تعاون و کار، و نفت، در تلاش برای راهکاری جهت مقابله با این شرایط است، این سطح از پرسشگری نشان می‌دهد که دیگر نمی‌توان به توضیحات کلیشه‌ای درباره کیفیت تولیدات داخلی و کمبودهای مقطعی بسنده کرد. مطالبه جدی مطرح‌شده، اصلاح ریشه‌ای مدیریت زنجیره تأمین است تا از تکرار فجایعی همچون نایاب شدن اقلام حیاتی جلوگیری شود.

از سوی دیگر زمستان و فصل شیوع بیماری‌های تنفسی در پیش است. واکسن آنفلوآنزا، به عنوان یک شاخص برای سنجش توان مدیریت سلامت، اکنون زیر ذره‌بین قرار دارد. هشدارهای صریح کارشناسی، پیش‌درآمدی است برای اینکه دستگاه‌های اجرایی بدانند فرصت برای آزمون و خطا به پایان رسیده است. این روزها دغدغه‌های مربوط به کمبود دارو و افزایش هزینه‌های درمان در سطح شهر و میان قفسه‌های خالی داروخانه‌ها، چهره‌ای ملموس‌ و نگران‌کننده‌ دارد.

با پاسخ «نداریم» مواجه می‌شویم

علی، شهروند زنجانی در حالی که نسخه‌ای بلندبالا در دست دارد، در گفت‌و‌گو با صدای زنجان اظهار کرد: از صبح تا الان به چهار داروخانه سر زدم. نسخه من حتی داروی خاص یا گران‌قیمتی نیست؛ چند قلم داروی تقویتی و یک اسپری تنفسی معمولی. اما در سه داروخانه اول با پاسخ «نداریم» مواجه شدم.

وی که گلایه‌هایش از وضعیت بازار دارو و مدیریت آن است، ادامه داد: وقتی به متصدی داروخانه می‌گویم چرا موجود ندارید، تنها پاسخی که می‌شنوم این است که شرکت‌های پخش دیر به دیر بار می‌آورند یا داروخانه‌ها به دلیل مشکلات نقدینگی و بدقولی بیمه‌ها، توان خرید سبد کامل دارو را ندارند. این وسط فقط من بیمار هستم که باید شهر را برای یک ورق قرص طی کنم.

این شهروند تنها از کمبود گلایه ندارد؛ او به هزینه‌ها نیز اشاره داشته و اظهار کرد: مشکل فقط پیدا نشدن دارو نیست. وقتی هم که دارو پیدا می‌شود، سهم بیمه آن‌قدر ناچیز است که انگار دارو را آزاد خریده‌ایم. حقوق یک ماه بازنشستگی را باید صرف هزینه‌های جانبی و مکمل‌هایی کنم که پزشک نوشته و بیمه هم قبول نمی‌کند. انگار سلامت مردم قربانی همین بی‌نظمی‌های مالی بین بیمه‌ها و شرکت‌های دارویی شده است.

در حالی که نمایندگان مجلس بر ضرورت برنامه‌ریزی برای واکسن آنفلوآنزا تأکید دارد، الهام مادری که نگران سلامت دو فرزند دانش‌آموزش است، به صدای زنجان گفت: هر سال همین موقع‌ها نگران فصل شیوع آنفلوآنزا هستیم.

وی افزود: سال گذشته برای پیدا کردن واکسن معتبر، هفته‌ها درگیر بودیم. امیدواریم امسال قبل از اینکه کار به صف‌های طولانی و نایاب شدن واکسن برسد، فکری به حالش کنند.

سلامت مردم نباید قربانی سوءمدیریت شود

منصور علیمردانی، نماینده مردم ابهر، خرم‌دره و سلطانیه در مجلس در گفت‌و‌گو با صدای زنجان نسبت به وضعیت حاکم بر حوزه دارو و درمان کشور هشدار داد و بر لزوم رفع فوری کمبودهای دارویی و تأمین نقدینگی زنجیره سلامت تأکید داشته و اظهار کرد: سلامت عمومی نباید به هیچ وجه قربانی ضعف مدیریتی یا تأخیر در تأمین منابع ارزی و ریالی شود.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس محور اصلی پیگیری‌های اخیر این کمیسیون را بر رفع چالش‌هایی نظیر افزایش بی‌رویه هزینه‌های درمان، گرانی و نایاب شدن اقلام دارویی متمرکز دانست و افزود: طبق گزارش‌های رسمی ارائه‌شده در جلسات کمیسیون، اکنون حدود 800 قلم دارو در کشور دچار کمبود هستند؛ مسئله‌ای که مستقیماً رفاه و سلامت شهر شده است.

علیمردانی همچنین نسبت به مدیریت تأمین واکسن آنفلوآنزا، اعلام کرد که حجم بالایی از سؤالات نمایندگان از وزرای کابینه در دستور کار قرار گرفته است. این مطالبات شامل 157 پرسش از وزیر بهداشت، 14 پرسش از وزیر کار و تعاون، و 5 پرسش از وزیر نفت است. این حجم از سؤالات نشان‌دهنده گستردگی ابعاد بحران است؛ از تأخیر در تأمین ارز شرکت‌های دارویی و تجهیزات پزشکی گرفته تا عملکرد نامطلوب بیمه‌ها و کیفیت اقلام تولید داخل که همگی منجر به افزایش پرداخت از جیب مردم و کاهش دسترسی آن‌ها به خدمات باکیفیت شده است.

علیمردانی همچنین نسبت به مدیریت تأمین واکسن آنفلوآنزا در آستانه فصل سرما هشدار داد و تأکید کرد: نباید اجازه داد تأخیر در تخصیص ارز، کشور را در تأمین این واکسن حیاتی دچار چالش کند و از سوی دیگر، باید حمایت از تولید داخل با سیاست‌گذاری صحیح دنبال شود.

عضو کمیسیون بهداشت مجلس بیان کرد: سلامت مردم خط قرمز است. اگر تذکر و پیگیری‌های اجرایی به نتیجه نرسد، از سایر ابزارهای قانونی نظارتی مجلس استفاده خواهد کرد.

به اعتقاد وی، وزارتخانه‌های مربوطه باید با تأمین به‌موقع نقدینگی و ارز مورد نیاز زنجیره دارو، مانع از تحمیل فشار اقتصادی مضاعف بر مردم شوند، چرا که تداوم وضعیت فعلی نتیجه‌ای جز کمبود، افزایش قیمت و نارضایتی عمومی نخواهد داشت. این مطالبات، بخشی از وظایف نظام سلامت برای دسترسی عادلانه شهروندان به خدمات درمانی است که با جدیت پیگیری خواهد شد.

وی همچنین با اشاره به آخرین داده‌های نظام مراقبت بیماری‌های تنفسی، گفت: بررسی داده‌های ماه‌ اخیر نشان می‌دهد فعالیت ویروس‌های تنفسی در ایران افزایش یافته و هم‌زمانی گردش کووید-19 و آنفلوانزا، ضرورت آمادگی بیشتر نظام سلامت برای ماه‌های پیش‌رو را افزایش داده است و بر اساس آخرین داده‌های موجود، در هفته منتهی به 8 شهریور 1405، حدود 8.3 درصد از نمونه‌های تنفسی بررسی‌شده از نظر کووید-19 مثبت بوده که این میزان از آستانه هشدار 5 درصدی نظام مراقبت عبور کرده است.

علیمردانی ادامه داد: با نزدیک‌شدن به فصل پاییز اهمیت این موضوع بیشتری پیدا می‌کند، بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها، افزایش تجمعات و کاهش دما می‌تواند زمینه افزایش انتقال ویروس‌های تنفسی را فراهم کند.

مدیریت ذخایر دارویی و توزیع واکسن آنفولانزا در زنجان

فائضه نجفی، مدیر امور دارویی و مواد تحت کنترل معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی زنجان، در گفت‌وگو با صدای زنجان ضمن تشریح برنامه‌های این معاونت، به چالش‌های موجود در تجویز داروهای مازاد بر نیاز و مدیریت توزیع واکسن‌های آنفولانزا پرداخت و در خصوص گلایه شهروندان از محدودیت‌های دارویی در برخی نسخه‌ها و ضرورت مراجعات مکرر به پزشک، اظهار کرد: به‌منظور جلوگیری از تجویزهای بی‌رویه و مدیریت بهتر منابع، بیمه‌های درمانی سقف‌هایی را برای تعداد داروی تجویزی در هر نسخه تعیین کرده‌اند. متأسفانه در مواردی که پزشک تعداد بالایی دارو تجویز می‌کند، سامانه بیمه تنها بخشی از آن را در تعهد خود می‌پذیرد و ما نیز طبق ضوابط قانونی و محدودیت‌های سامانه، ملزم به اجرای این دستورالعمل هستیم.

وی افزود: توصیه ما به داروخانه‌ها این است که داروها را به‌صورت خرد (مثلاً یک‌ماهه) به بیمار تحویل دهند تا کد نسخه فرد در سامانه مسدود نشود و بیمار بتواند در ماه‌های آتی برای دریافت باقیمانده داروی خود اقدام کند. پیگیری‌هایی نیز در سطح کشوری انجام شده تا محدودیت 40 روزه سامانه برای نسخه‌هایی که بخشی از آن‌ها دریافت شده، افزایش یابد، اما تا این لحظه نتیجه‌ای حاصل نشده است.

توزیع 3 هزار دوز واکسن آنفولانزا در مرحله نخست

مدیر امور دارویی استان زنجان با اشاره به آغاز فرآیند توزیع واکسن آنفولانزا گفت: در پارت اول، 3000 دوز واکسن آنفولانزا به استان زنجان اختصاص یافته است که بخش عمده آن (1000 دوز) به هلال احمر سپرده شده و مابقی در داروخانه‌های منتخب سطح شهر زنجان و شهرستان‌ها توزیع خواهد شد. لیست نهایی داروخانه‌های مجاز برای اطلاع‌رسانی عمومی در اختیار رسانه‌ها قرار خواهد گرفت.

وی درباره اولویت‌های تزریق واکسن خاطرنشان کرد: اولویت در توزیع با بیماران خاص و صعب‌العلاج است. در خصوص قیمت این واکسن‌ها نیز رایزنی‌هایی در سطح سازمان غذا و دارو برای تعدیل قیمت‌ها در جریان است.

تأمین داروهای بیماران خاص و نوسانات بازار

نجفی در پاسخ به وضعیت تأمین داروهای بیماران خاص گفت: خوشبختانه در حال حاضر کمبودهای حاد در این حوزه بسیار محدود است. چنانچه بیماری در تهیه داروی خود با مشکل مواجه شده یا برند خاصی از دارو در بازار موجود نیست، می‌تواند موضوع را به معاونت غذا و دارو اطلاع دهد تا با پیگیری از طریق مدیریت داروخانه‌های مرجع (مانند داروخانه شهید رجایی) مرتفع گردد.

وی با اشاره به چالش‌های کلان صنعت دارو، تأکید کرد: با توجه به صحبت‌های رئیس سازمان غذا و دارو در سطح کشور، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل مواد اولیه دارویی (به دلیل تغییر مسیرهای حمل و نقل زمینی و ریلی)، تأثیراتی بر قیمت تمام‌شده دارو داشته که این موضوع در سطح ملی در حال مدیریت است. با این وجود، تلاش معاونت غذا و داروی استان زنجان بر این است که با مدیریت صحیح توزیع، کمترین آسیب به امنیت روانی و سلامت بیماران وارد شود.