پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ سمیه محرمی: وقوع حادثه صنعتی در یکی از کارگاه‌های فرآوری زیتون در شهرستان طارم در تاریخ چهارم مهرماه ۱۴۰۵، که منجر به جان‌باختن سه تن از کارگران این واحد شد، ضرورت بازنگری در پروتکل‌های ایمنی محیط‌های کاری و تقویت نظارت‌های حاکمیتی بر واحدهای تولیدی استان زنجان را به کانون توجه مباحث تخصصی تبدیل کرده است. این حادثه که در بخش گیلوان رخ داد، طبق گزارش‌های رسمی نهادهای مسئول از جمله مدیریت بحران استانداری، ناشی از ورود نیروهای کار به یک فضای محصور (مخزن فرآوری) بدون رعایت الزامات استاندارد ایمنی و تهویه فنی بوده است.

بررسی‌های کارشناسی اولیه بر نقش تعیین‌کننده دو عامل فقدان تهویه مناسب در محیط‌های بسته و تجمع گازهای سمی ناشی از فرآیندهای شیمیایی (از جمله محلول‌های اسید سیتریک) تأکید دارند. در صنایع تبدیلی کشاورزی، به‌ویژه در فرآیند تلخی‌گیری زیتون، انطباق کامل محیط کار با ضوابط بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست (HSE) یک ضرورت فنی است و هرگونه تخطی از این استانداردهای تعریف‌شده، مستقیماً سلامت و جان نیروی کار را تهدید می‌کند.

این حادثه پرسش‌هایی را در خصوص سازوکارهای نظارتی اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی بر کارگاه‌های فعال در فصل برداشت محصول مطرح می‌سازد. از منظر سیاست‌گذاری، بررسی این حادثه باید معطوف به این پرسش باشد که آیا نظارت‌های دوره‌ای پیش از آغاز فصل کاری، کفایت لازم را برای شناسایی مخاطرات بالقوه داشته است؟ همچنین، وضعیت آموزش ایمنی برای کارگران فصلی که در کارگاه‌های کوچک و متوسط مشغول به کار هستند، تا چه میزان با استانداردهای ابلاغی همخوانی دارد؟

در حال حاضر، دستگاه قضایی شهرستان طارم با ورود به پرونده به عنوان مدعی‌العموم، در حال بررسی ابعاد قصور احتمالی کارفرمایان و ناظران فنی است. تعیین مقصران این واقعه، اگرچه از منظر حقوقی برای رسیدگی به حقوق قانونی طرفین ضروری است، اما از منظر مدیریتی باید منجر به «تدوین نظام‌نامه بازرسی‌های سخت‌گیرانه» در واحدهای تولیدی شود. تکرار حوادث کاری مشابه در منطقه، نشان‌دهنده آن است که رویکردهای نظارتی فعلی نیازمند بازنگری جدی است تا فراتر از بازدیدهای شکلی و اداری، به «تطبیق واقعی استانداردهای ایمنی» در محیط‌های عملیاتی منجر شود.

 بخش زیادی از آموزش‌های کارگری در شهرستان از سوی کارفرمایان و به‌صورت میدانی و تجربی ارائه می‌شود

یک شهروند و فعال حوزه کشاورزی شهرستان طارم، در گفت‌وگو با صدای زنجان، با اشاره به حضور گسترده کارگران غیربومی در فصل کشت، برداشت و فرآوری محصولات گفت: فعالیت فصلی و مقطعی این نیروها، فراهم‌کردن آموزش‌های لازم برای همه کارگران را با دشواری‌هایی همراه می‌کند.

وی افزود: شمار کارگران فصلی در شهرستان طارم قابل‌توجه و چند هزار نفر است و این افراد متناسب با نوع فعالیت و مراحل مختلف تولید، برداشت و فرآوری محصولات در بخش‌های گوناگون مشغول به کار می‌شوند. به همین دلیل، ممکن است یک کارگر در دوره حضور خود در شهرستان در چند نوع فعالیت یا محیط کاری متفاوت به‌کار گرفته شود.

این فعال حوزه کشاورزی با بیان اینکه بخش زیادی از آموزش‌های کارگری در شهرستان از سوی کارفرمایان و به‌صورت میدانی و تجربی ارائه می‌شود، اظهار کرد: مقطعی‌بودن فعالیت کارگاه‌ها و حضور کوتاه‌مدت نیروها، امکان آموزش مستمر و تخصصی و آشنایی کامل کارگران با محیط کار را کاهش می‌دهد.

وی با اشاره به حادثه اخیر در یکی از واحدهای فرآوری زیتون طارم گفت: به نظر می‌رسد فصلی و موقت‌بودن حضور کارگران و محدودبودن فرصت آموزش می‌تواند در میزان آشنایی آنان با محیط کار و دریافت آموزش‌های تخصصی مؤثر باشد؛ با این حال، هنوز جزئیات قطعی حادثه اعلام نشده و باید تا اعلام نظر مسئولان مربوطه منتظر ماند.

آموزش ایمنی باید پیش از به‌کارگیری کارگر انجام شود

آذره بازرس کار اداره‌کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان زنجان در گفت‎و‎گو با صدای زنجان با تأکید بر الزام قانونی کارفرمایان به رعایت مقررات حفاظت فنی گفت: آموزش‌های ایمنی باید پیش از به‌کارگیری کارگر در کارگاه ارائه شود؛ آموزش پس از شروع کار، اثربخشی لازم را در پیشگیری از حوادث ندارد.

وی با اشاره به وظایف اداره بازرسی کار اظهار کرد: بازرسان بر اساس شرح وظایف قانونی، بازرسی‌های دوره‌ای و ادواری را انجام می‌دهند و موارد نیازمند اصلاح را به کارفرمایان ابلاغ می‌کنند.

آذره با استناد به ماده ۸۵ قانون کار افزود: رعایت مقررات و آیین‌نامه‌های حفاظت فنی مصوب شورای عالی حفاظت فنی در کارگاه‌ها الزامی است و کارفرمایان باید امکانات و تدابیر لازم را برای ایجاد شرایط ایمن فراهم و اجرا کنند.

بازرس کار اداره‌کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان زنجان با بیان اینکه آیین‌نامه‌های مصوب پس از انتشار در روزنامه رسمی برای کارگاه‌ها لازم‌الاجرا هستند، تصریح کرد: اجرای الزامات ایمنی به دریافت ابلاغیه اختصاصی از اداره بازرسی کار محدود نمی‌شود و کارفرما مکلف است این مقررات را رعایت کند.

بازرس کار اداره‌کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان زنجان درباره آموزش نیروی کار نیز گفت: کارفرما باید پیش از به‌کارگیری کارگر در محیط کار، آموزش‌های لازم را از طریق مراجع ذی‌صلاح ارائه کند. با این حال، در برخی کارگاه‌ها آموزش پس از ورود کارگر به محیط عملیاتی انجام می‌شود که اثربخشی مورد انتظار را ندارد.

وی ادامه داد: کارفرمایان علاوه بر فراهم‌کردن شرایط ایمن، باید بر رعایت مقررات و اجرای اقدامات کنترلی در کارگاه نظارت داشته باشند. بازرسی‌های کار نیز برای ارتقای فرهنگ ایمنی و پیشگیری از حوادث انجام می‌شود.

این بازرس کار با اشاره به محدودیت‌های موجود در تعداد بازرسان و حجم کارگاه‌های استان گفت: همکاران اداره بازرسی کار با توان موجود، بازرسی‌ها و پیگیری‌های لازم را انجام می‌دهند تا سطح ایمنی در کارگاه‌ها ارتقا یابد و از وقوع حوادث شغلی پیشگیری شود.