پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ ثمین شکوری: شهرستان طارم با تولید سالانه ده‌ها هزار تن انار رتبه نخست استان‌های شمال‌غرب کشور را در اختیار دارد، با این حال نبود کارخانجات فرآوری مدرن و کمبود شدید سردخانه موجب شده تا بخش عمده این محصول باارزش بدون ایجاد ارزش افزوده و در قالب تازه‌خوری و خام‌فروشی از منطقه خارج شود.

این شهرستان که به‌حق از آن به عنوان قطب کشاورزی استان و شمال‌غرب کشور یاد می‌شود، این روزها در فصل برداشت انار به سر می‌برد. محصولی که حاصل زحمات شبانه‌روزی کشاورزان این خطه است و پس از پشت سر گذاشتن دوران سخت آفت‌زدگی توانسته جهشی چند برابری را در تولید تجربه کند. اما این پایان ماجرا نیست؛ چراکه نبود زیرساخت‌های پایه‌ای نگهداری و فرآوری، همچنان گلوی اقتصاد باغداران طارمی را می‌فشارد و باتوجه به میزان تولیدات آن، لزوم ورود متولیان امر برای جذب سرمایه‌گذار در بخش صنایع تبدیلی و توسعه سردخانه‌های طارم را بیش از هر زمان دیگری لازم می‌سازد.

 انار طارم در انتظار تدبیر برای صنعتی‌شدن

در این زمینه یکی از فعالان حوزه کشاورزی طارم در گفت‌وگو با صدای زنجان با اشاره به شکاف عمیق میان ظرفیت تولید و زیرساخت‌های صنعتی منطقه اظهار کرد: آنچه امروز در طارم شاهد آن هستیم، هدررفت عظیم ارزش‌افزوده‌ای است که می‌تواند چرخ‌های اقتصاد کل استان را به حرکت درآورد. وقتی سخن از تولید ده‌ها هزار تن انار باکیفیت به میان می‌آید، در واقع از یک زنجیره ارزش بالقوه چند هزار میلیارد تومانی صحبت می‌کنیم اما این زنجیره در همان حلقه اول یعنی تازه‌خوری قطع می‌شود.

وی ادامه داد: ما محصولی را که با مرارت و ایستادگی در برابر آفات و خشکسالی به ثمر نشانده‌ایم، در اوج عرضه به کمترین بها به واسطه‌ها می‌سپاریم، در حالی که سود سرشار آن در بازارهای نهایی و خارج از طارم نصیب دیگران می‌شود.

وی در تشریح سودآوری اقتصادی استقرار صنایع تبدیلی و فرآوری تصریح کرد: ایجاد خطوط مکانیزه کنسانتره، آب‌انار طبیعی، رب انار استاندارد و به‌ویژه استحصال فرآورده‌های جانبی باارزش مانند روغن هسته انار و ترکیبات آرایشی و بهداشتی، می‌تواند سود ناخالص هر کیلوگرم محصول را تا چندین برابر قیمت خام آن ارتقا دهد. علاوه بر این، محصولات درجه دو و سه که در عرف کشاورزی با افت شدید قیمت مواجه می‌شوند، در کارگاه‌ها و کارخانجات فرآوری نقشی کلیدی بازی می‌کنند و هیچ بخشی از دسترنج کشاورز دورریز نخواهد شد.

محمدی بیان کرد: شهرستان طارم می‌تواند با جذب سرمایه‌گذاری متمرکز در بخش فرآوری، به هاب صادرات فرآورده‌های انار شمال‌غرب کشور تبدیل شود و صدها فرصت شغلی پایدار برای جوانان منطقه بیافریند.

 صادرات بدون فرآوری، آورده مالی که برای کشاورزان ندارد

در این زمینه منوچهر یار محمدی، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان طارم در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به آخرین وضعیت باغات انار منطقه اظهار کرد: در حال حاضر سطح زیر کشت انار در شهرستان طارم بالغ بر یک‌هزار و 750 هکتار است که از این میزان، یک‌هزار و 550 هکتار در مرحله باردهی قرار دارد.

وی با اشاره به پیش‌بینی برداشت انار از باغات طارم در سال جاری بیان کرد: پیش‌بینی می‌شود در سال جاری حدود 35 هزار تن انار از باغات این شهرستان برداشت شود که بر این اساس، طارم رتبه اول تولید این محصول را در بین استان‌های شمال‌غرب کشور به خود اختصاص داده است.

مدیر جهاد کشاورزی شهرستان طارم افزود: هم‌اکنون حدود 2 هزار بهره‌بردار در زمینه تولید انار در این منطقه مشغول به کار هستند.

این مسئول با بیان اینکه صادرات انار طارم در حال حاضر برقرار است، گفت: محصول برداشت‌شده عمدتاً با کانتینر بارگیری و به مقصد کشور عراق صادر می‌شود. بازار عرضه در حال حاضر مستقیم و بدون واسطه است؛ مراکز خرید اصلی در روستاهای شیت و به ویژه قلات فعال هستند، به‌طوری که فقط در روستای قلات 3 تا 4 مرکز خرید دایر شده است و بیشتر باغداران پس از چیدن، محصول خود را تحویل می‌دهند و فروش روی درخت چندان مرسوم نیست.

وی در خصوص نرخ فروش این محصول عنوان کرد: کف قیمت فروش انار در مبدا شهرستان 50 هزار تومان و سقف آن 80 هزار تومان است؛  اما قیمت آن در بازارهای بیرونی با احتساب کرایه و سایز هزینه‌ها حدود 110 هزار تومان به فروش می‌رسد.

 کمبود سردخانه در قطب انار شمال‌غرب

این مسئول با اشاره به بحران کمبود امکانات نگهداری تأکید کرد: ظرفیت سردخانه‌ای طارم کافی نیست.

مدیر جهاد کشاورزی شهرستان طارم ادامه داد: ما در سطح شهرستان تنها 2 واحد سردخانه داریم که با حجم تولید همخوانی ندارد. البته تعدادی متقاضی برای احداث سردخانه جدید پرونده تشکیل داده و مجوز دریافت کرده‌اند که امیدواریم با ورود آنها به چرخه، کمبودها تا حدی برطرف شود.

وی خاطرنشان کرد: به دلیل شرایط بازار، بخش بسیار ناچیزی از انار برای شب یلدا ذخیره‌سازی می‌شود و بخش عمده آن به‌صورت تازه‌خوری و ارسال سریع به بازار یا صادرات به فروش می‌رسد.

طارم، نیازمند توسعه در صنایع تبدیلی

نقطه کور و نگران‌کننده زنجیره ارزش انار و محصولات طارم، فقدان مطلق صنایع تبدیلی پیشرفته است. در شرایطی که در دنیا از پوست، دانه، روغن هسته و عصاره انار صدها محصول باارزش بهداشتی، دارویی، غذایی و خوراک دام استخراج می‌شود، تولید فرآورده در طارم تنها به پخت سنتی رب انار محدود مانده است.

این مسئول با تأیید این موضوع گفت: پخت رب انار هنوز به شیوه تقریبا سنتی در منازل و کارگاه‌های کوچک انجام می‌شود و متأسفانه هیچ کارخانه‌ای برای روغن‌گیری از هسته انار، صنایع دارویی، بهداشتی یا فرآوری ضایعات برای خوراک دام در طارم مستقر نیست.

مدیر جهاد کشاورزی شهرستان طارم با اشاره به تاثیر کنترل درست آفت در باروری باغات طارم یادآور شد: تولید انار در طارم زمانی 7 هزار تن بود، اما پس از کنترل آفت مگس میوه و افزایش سطح زیر کشت، امروز به 35 هزار تن رسیده و سودآوری بهتری پیدا کرده است؛ روندی که قطعاً رو به گسترش خواهد بود. بنابراین راه‌اندازی کارخانه‌ها و حتی کارگاه‌های صنایع تبدیلی در منطقه لزومی غیرقابل‌انکار است تا ارزش افزوده واقعی به جیب خود کشاورز بازگردد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد جهش چند برابری تولید انار در طارم هرچند موفقیتی مهم در حوزه زراعت به شمار می‌رود، اما بدون همگام‌سازی زیرساخت‌های انبارداری و زنجیره صنایع تبدیلی، سود حاصل از این یاقوت‌های سرخ بیشتر از آنکه به معیشت 2 هزار خانوار بهره‌بردار کمک کند، به کام تجار و بازارهای مصرف خام خواهد رفت؛ امری که ضرورت ورود جدی متولیان امر برای جذب سرمایه‌گذار در بخش صنایع تبدیلی و توسعه سردخانه‌های طارم را بیش از هر زمان دیگری گوشزد می‌کند.