پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ ثمین شکوری: رویای دستیابی به پایگاه اجتماعی و امنیت شغلی از مسیر دانشگاه، سال‌هاست که به یک گره کور ساختاری بدل شده است. بر پایه آمارهای رسمی نرخ بیکاری جوانان گروه سنی 15 تا 24 سال حدود 19 درصد و بیکاری دانش‌آموختگان آموزش عالی فراتر از نرخ عمومی بیکاری کشور است.

بحران انباشت فارغ‌التحصیلان بیکار، صرفاً یک مسأله کمّی نیست؛ بلکه حاصل سال‌ها سیاست‌گذاری جزیره‌ای و نبود پیوند ارگانیک میان وزارت علوم و میدان تولید و خدمات است.

در شرایطی که دانشگاه‌ها همچنان بر مدار مدرک‌گرایی تئوریک حرکت می‌کنند و آموزش‌های مهارتی سهم ناچیزی از بودجه و برنامه‌ها دارند، اقتصاد ملی نیز به‌دلیل عدم رشد پایدار و فضای نامساعد کسب‌وکار، امکان خلق فرصت‌های شغلی متناسب با نیروی متخصص را از دست داده است. نتیجه این چرخه معیوب، تبدیل جوانان تحصیل‌کرده به بازماندگان بازار کار و تشدید بحران ناامیدی در میان نسل پویای کشور است.

مدرک تحصیلی برای ورود به بازار کار کافی نیست!

در این زمینه علی ذوالقدر، معاون جوانان اداره‌کل ورزش و جوانان استان زنجان در گفت‌وگو با صدای با تأکید بر لزوم توسعه آموزش‌های مهارتی برای جوانان اظهار کرد: صرف داشتن مدرک تحصیلی برای ورود به بازار کار کافی نیست و آموزش‌ها باید متناسب با نیاز روز صنایع و تغییرات فناوری باشد.

در همین راستا، در حالی که برنامه مصوب برای آموزش مهارت جوانان استان 700 نفر بود، توانستیم با بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود، 1 هزار و 391 نفر از جوانان 18 تا 35 سال استان را تحت پوشش دوره‌های مهارتی قرار دهیم.

وی با اشاره به ارتباط میان مجموعه‌ها با بخش صنعت بیان کرد: ارتباط مستمری میان این مجموعه و واحدهای تولیدی و صنعتی استان برقرار است تا نیازهای دقیق آن‌ها به نیروی متخصص شناسایی شود و بر اساس همین نیازها، جوانان جویای کار آموزش ببینند و به محیط کار معرفی شوند تا در آینده با بحران کمبود نیروی کار متخصص مواجه نشویم.

تسهیلات درنظر گرفته شده برای اشتغال‌زایی جوانان استان کافی نیست

معاون جوانان اداره‌کل ورزش و جوانان استان زنجان با اشاره به موضوع تسهیلات اشتغال‌زایی خاطرنشان کرد: تاکنون حدود 240 پرونده تقاضای تسهیلات در استان ثبت شده که این رقم در سطح کشور به حدود 12 هزار مورد می‌رسد. در مرحله نخست، حدود 15 میلیارد تومان اعتبار برای استان در نظر گرفته شده که هرچند پاسخ‌گوی همه درخواست‌ها نیست، اما تلاش شده تا به بهترین نحو توزیع شود.

این مسئول ادامه داد: اولویت پرداخت این تسهیلات به‌طور کامل با طرح‌های تولیدی، کارآفرینی و اشتغال‌زای جوانان 18 تا 35 سال است و مشاغل صرفاً فروشگاهی و واسطه‌ای در اولویت قرار ندارند؛ ضمن اینکه هدف‌گذاری اصلی این است که به ازای هر یک میلیارد تومان تسهیلات، زمینه اشتغال پایدار دست‌کم یک جوان فراهم شود.

ذوالقدر با اشاره به وضعیت جوانان نیت (افرادی که نه شاغل‌اند، نه در حال تحصیل و نه در دوره مهارتی) گفت: برای این گروه از جوانان در استان در حال گردآوری داده‌های دقیق‌تر هستیم؛ چراکه بخشی از جوانان واقعاً متقاضی کار هستند و باید برای آن‌ها فرصت شغلی فراهم کرد و برای بخشی دیگر نیز لازم است فرهنگ کار، انگیزه و مشارکت اقتصادی تقویت شود.

 چرایی ناکارآمدی دانشگاه در جذب بازار

در این زمینه یک منبع آگاه در گفت‌وگو با صدای زنجان با اشاره به عدم انطباق میان آموزش‌های دانشگاهی و نیاز بازار اظهار کرد: شکافی جدی میان دانش تئوریک فارغ‌التحصیلان و مهارت‌های عملی مورد انتظار کارفرمایان وجود دارد.

در حالی که بنگاه‌های اقتصادی نیازمند نیروهای متخصص با توانمندی‌های دیجیتال و حرفه‌ای هستند، نظام آموزشی نتوانسته است این پیوند را به‌درستی برقرار کند. تداوم این وضعیت، در کنار ضعف تعامل میان دانشگاه و بخش خصوصی، باعث شده دانشجویان فرصت کافی برای کسب تجربه در محیط‌های واقعی کار را نداشته باشند.

وی در خصوص ساختار اقتصادی استان افزود: تمرکز اقتصاد زنجان بر صنایع تولیدی، معدنی و فرآیندی، اگرچه ظرفیت بالایی برای اشتغال عمومی ایجاد کرده، اما تنوع لازم برای جذب نیروی متخصص در رشته‌های گوناگون دانشگاهی را فراهم نیاورده است.

ضعف در زیرساخت‌های بخش خدمات پیشرفته، فناوری اطلاعات، صنایع خلاق و کسب‌وکارهای دانش‌بنیان، موجب شده است که بخش عمده‌ای از فارغ‌التحصیلان برای اشتغال، صرفاً به استخدام در دستگاه‌های دولتی یا شرکت‌های بزرگ محدود وابسته باشند.

 خروج نخبگان و چالش‌های مضاعف بازار کار

این منبع آگاه به موانع کارآفرینی اشاره کرد و گفت: بسیاری از ایده‌های دانشگاهی به دلیل نبود بسترهای تجاری‌سازی، محدودیت دسترسی به سرمایه اولیه و ضعف در شبکه‌سازی حرفه‌ای، هرگز به مرحله تولید و اشتغال نمی‌رسند.

علاوه بر این، ناهمخوانی میان انتظارات شغلی نسل جوان از سطح دستمزد و امنیت شغلی با شرایط واقعی بازار، فرآیند جذب نیرو را با چالش مواجه کرده و در موارد بسیاری، منجر به خروج نیروی انسانی نخبه و سرمایه انسانی استان به سمت مراکز اقتصادی بزرگ‌تر نظیر تهران شده است.

وی با تأکید بر ضرورت توجه به عدالت در دسترسی به فرصت‌های شغلی اظهار داشت: زنان فارغ‌التحصیل در زنجان با موانعی نظیر محدودیت در برخی مشاغل، کمبود فرصت‌های منعطف و نبود خدمات پشتیبان مواجه هستند که بخشی از این ظرفیت ارزشمند را از چرخه اقتصاد استان خارج می‌کند. از سوی دیگر، شرایط بی‌ثبات اقتصادی، تورم و نوسانات هزینه‌های تولید نیز قدرت بنگاه‌ها را برای توسعه فعالیت و جذب نیروهای جدید به شدت کاهش داده است.

این منبع آگاه با تأکید بر ضرورت ایجاد یک نظام یکپارچه رصد و هدایت اشتغال خاطرنشان کرد: بدون وجود یک سازوکار منسجم برای شناسایی سالانه نیازهای نیروی کار و تطبیق آن با ظرفیت‌های آموزشی، حل مسئله اشتغال فارغ‌التحصیلان ممکن نخواهد بود. راهکار عملیاتی، عبور از رویکرد سنتی ایجاد شغل و حرکت به سوی توسعه تقاضا برای نیروی متخصص، مهارت‌محور کردن آموزش‌ها و ایجاد یک زنجیره منسجم از دانشگاه تا بازار کار است؛ امری که تحقق آن نیازمند هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی استان است.