کد خبر: 20180
1405/08/16 - 10:14


گزارش صدای زنجان از چالش‌ها و راهکارهای مدیریت منابع آبی در استان؛

آب زنجان در چنبره بحران!

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان: سالانه حدود ۴۰ تا ۴۵ میلیون مترمکعب آب در بخش صنعت استان مصرف می‌شود که برنامه‌ریزی شده، دست‌کم ۲۰ میلیون مترمکعب از این میزان از طریق پساب تأمین شود/مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان: حدود ۱۹.۵ میلیون مترمکعب تخصیص آب در شهرستان طارم دریافت شده و رهاسازی آب از بالادست بر اساس سند آبی مشخص و در بازه‌های زمانی معین انجام می‌شود

پایگاه خبری صدای زنجان

پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ سمیه محرمی: مدیریت منابع آب در استان زنجان طی سال‌های اخیر به یکی از چالش‌برانگیزترین و حیاتی‌ترین مسائل توسعه‌ای تبدیل شده است؛ استانی که با وجود برخورداری از حوزه‌های آبریز وسیع و رودخانه‌های خروشان، همچنان در بخش تأمین آب شرب، کشاورزی و صنعت با موانع ساختاری جدی دست‌وپنجه نرم می‌کند. کاهش چشمگیر نزولات آسمانی، افت سطح سفره‌های آب زیرزمینی و اتکای بیش از حد به چاه‌ها، زنگ خطری است که کارشناسان و مسئولان ارشد استان را به بازنگری در سیاست‌های آبی واداشته است.

از یک‌سو، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان با تشریح ابعاد این بحران، بر ضرورت تغییر رویکرد از حفر چاه‌های ناپایدار به سمت بهره‌گیری از سدها و بازنگری در حقوق آبی استان تأکید می‌کند؛ مسأله‌ای که خروج سالانه میلیاردها مترمکعب آب از استان به سمت سد منجیل و لزوم استیفای حقابه زنجان از حوزه سفیدرود را به یک مطالبه جدی تبدیل کرده است. در همین راستا، طرح‌های کلانی نظیر تکمیل سدهای مشمپا و شهریار و توسعه اراضی کشاورزی طارم به عنوان راهبردهای اصلی توسعه پایدار مطرح شده‌اند.

از سوی دیگر، شرکت آب منطقه‌ای زنجان نیز با تمرکز بر تکالیف قانونی برنامه‌های توسعه، به‌ویژه بهره‌گیری صنایع از پساب تصفیه‌خانه‌ها و مدیریت رهاسازی آب از بالادست، تلاش می‌کند تا توازن شکننده‌ای میان صنعت، کشاورزی و آب شرب برقرار سازد. تلفیق این دیدگاه‌های مدیریتی و اجرایی نشان می‌دهد که عبور از بحران کم‌آبی در زنجان نیازمند اراده‌ای ملی، هماهنگی بین‌بخشی و اجرای دقیق اسناد بالادستی است تا امنیت آبی نسل‌های آینده تضمین شود.

مسعود بیات‌منش در این زمینه در گفت‌وگو با صدای زنجان، با اشاره به وابستگی شدید و نگران‌کننده تأمین آب شرب استان به منابع زیرزمینی اظهار کرد: حدود 95 تا 98 درصد آب شرب استان زنجان از طریق چاه‌ها تأمین می‌شود؛ موضوعی که با توجه به روند کاهشی سطح آب‌های زیرزمینی، پایداری تأمین آب را در سال‌های آینده با چالشی جدی مواجه می‌کند. حفر چاه به‌تنهایی راهکار پایداری برای رفع کم‌آبی نیست، چرا که در برخی مناطق روستایی پس از حفر چاه و خروج موقت از تنش آبی، چاه‌ها پس از چند سال به دلیل خشک شدن یا افت شدید آبدهی، دوباره با بحران مواجه می‌شوند؛ بنابراین تقویت و جایگزینی منابع پایدار یک ضرورت انکارناپذیر است.

وی در ادامه با اشاره به نقش مؤثر طرح‌های آبخیزداری در تقویت منابع زیرزمینی خاطرنشان کرد: در مناطقی مانند بناب و سهرین، اجرای طرح‌های آبخیزداری در بالادست چاه‌ها موجب شده است میزان افت منابع آب زیرزمینی در مقایسه با سایر مناطق استان کمتر باشد و این رویکرد باید با قوت ادامه یابد.

 افت شدید آبدهی در چاه‌های شهر زنجان و لزوم اتکا به سدها

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان با تشریح وضعیت بحرانی تأمین آب شهر زنجان گفت: مصرف سالانه آب شرب این شهر حدود 40 میلیون مترمکعب است که پیش از این نیمی از آن (20 میلیون مترمکعب) از سد تهم و نیم دیگر از چاه‌ها تأمین می‌شد؛ اما متأسفانه در سال 1403 برداشت آب از سد تهم به حدود 4 میلیون مترمکعب کاهش یافت و بخش عمده نیاز شهر به ناچار از منابع زیرزمینی تأمین شد.

بیات‌منش افزود: وضعیت آبدهی چاه‌های زنجان نیز به‌شدت کاهش یافته است؛ به‌طوری‌که در گذشته از حدود 20 حلقه چاه، نزدیک به یک‌هزار و 200 لیتر در ثانیه آب برداشت می‌شد، اما اکنون با وجود افزایش تعداد چاه‌ها به حدود 50 حلقه، میزان برداشت به حدود 260 لیتر در ثانیه رسیده است. برنامه کلان استان این است که در گام نخست، دست‌کم 20 میلیون مترمکعب از آب شرب شهر زنجان از منابع سدها تأمین شود و سهم برداشت از چاه‌ها نیز با اجرای طرح‌های آبخیزداری کنترل گردد.

وی همچنین از برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده برای تأمین آب شهرهای ابهر و خرمدره تا 10 سال آینده خبر داد و افزود: در شهر قیدار نیز با وجود برخی موانع، پیگیری‌ها برای احداث سد سهرورد در حال انجام است.

 تأمین 20 میلیون مترمکعب آب صنعت از محل پساب

بیات‌منش دومین محور اصلی برنامه‌های مدیریت آب استان را توسعه استفاده از پساب عنوان کرد و گفت: سالانه حدود 40 تا 45 میلیون مترمکعب آب در بخش صنعت استان مصرف می‌شود که برنامه‌ریزی کرده‌ایم دست‌کم 20 میلیون مترمکعب از این میزان از طریق پساب تأمین شود. طرح‌های مرتبط با تأمین پساب در شهرهای ابهر، خرمدره و زنجان با سرعت در دست پیگیری است و تلاش می‌شود تا پایان فعالیت دولت به سرانجام برسد. با تکمیل این طرح‌ها، ظرفیت تولید پساب به حدود 30 میلیون مترمکعب خواهد رسید که بخشی از آن برای تغذیه منابع زیرزمینی و ملاحظات زیست‌محیطی اختصاص یافته و حدود 20 میلیون مترمکعب نیز مستقیماً در اختیار بخش صنعت قرار می‌گیرد.

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان با اشاره به ظرفیت‌های عظیم منابع آبی استان و ضرورت بهره‌برداری متناسب از آن‌ها تصریح کرد: سالانه حدود 2 میلیارد مترمکعب آب از استان زنجان خارج و به پشت سد منجیل هدایت می‌شود، درحالی‌که مجموع تخصیص آب کشاورزی استان حدود یک میلیارد مترمکعب است. شهرستان طارم از ظرفیت بسیار بالایی برای توسعه کشاورزی برخوردار است؛ از مجموع یک میلیارد مترمکعب تخصیص آب کشاورزی استان، حدود 200 میلیون مترمکعب به طارم اختصاص یافته که این میزان نیز هنوز به‌طور کامل عملیاتی نشده است.

وی با بیان اینکه طارم در حال حاضر 35 هزار هکتار اراضی کشاورزی دارد، افزود: ظرفیت توسعه اراضی کشاورزی این شهرستان تا حدود 100 هزار هکتار وجود دارد، اما محدودیت منابع آب و میزان تخصیص‌ها مانع استفاده کامل از این ظرفیت شده است. اگر بتوانیم بخشی از منابع آبی خروجی استان را مدیریت کرده و حتی 200 تا 300 میلیون مترمکعب از این منابع را در استان نگه داریم، امکان توسعه کشاورزی پایدار در طارم فراهم خواهد شد.

 اختلاف در تخصیص منابع آب حوزه سفیدرود و پیگیری حقوق استان

بیات‌منش با تأکید بر ضرورت پیگیری حقوق آبی استان زنجان در حوزه سفیدرود گفت: حدود 40 درصد از وسعت حوزه آبریز سد سفیدرود در استان زنجان قرار دارد و برآوردها نشان می‌دهد حجم آب این حوزه سالانه حدود 7 میلیارد مترمکعب است. با توجه به سهم 40 درصدی استان از وسعت این حوزه، حدود 2 میلیارد و 800 میلیون مترمکعب از منابع آبی آن در محدوده حوزه آبریز مرتبط با زنجان قرار می‌گیرد، در حالی که تخصیص فعلی استان حدود یک میلیارد و 200 میلیون مترمکعب است. میزان تخصیص منابع آب باید متناسب با ظرفیت و سهم استان در حوزه آبریز مورد بازنگری قرار گیرد و این موضوع نیازمند پیگیری جدی حقوق آبی زنجان در سطح ملی است.

معاون استاندار زنجان با اشاره به اهمیت سدهای در دست ساخت استان گفت: سد مشمپا علاوه بر تأمین آب شرب، برای پشتیبانی از بخش کشاورزی اهمیت بالایی دارد و تکمیل آن می‌تواند تأمین آب کشاورزی پایین‌دست زنجان‌رود و روستاهای میانه را تضمین کند. همچنین با اشاره به وضعیت سد شهریار که حدود 20 سال از آغاز ساخت آن می‌گذرد، خاطرنشان کرد: این سد در صورت تکمیل و آبگیری می‌تواند مشکل دیرینه تأمین آب کشاورزی طارم را برطرف کند؛ از این رو پیگیریم تا مسئولیت تکمیل این سد به استان زنجان واگذار شود تا روند اجرای آن سرعت بگیرد.

 برنامه‌ریزی برای تأمین پایدار آب کشاورزی طارم

در این زمینه سعید صنعتی‌منفرد، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان زنجان، نیز در گفت‌وگو با صدای زنجان با تشریح آخرین وضعیت طرح‌های آبی استان به ویژه در حوزه کشاورزی و صنعت اظهار کرد: برای رفع چالش‌های کم‌آبی در شهرستان طارم و تأمین آب پایدار اراضی کشاورزی این منطقه، برنامه‌های کوتاه‌مدت و بلندمدتی در دست اقدام است.

مدیرعامل آب منطقه‌ای زنجان افزود: علاوه بر این، حدود 19.5 میلیون مترمکعب تخصیص آب برای 1440 هکتار از اراضی پایاب رودخانه قزل‌اوزن در شهرستان طارم دریافت شده است و رهاسازی آب از بالادست بر اساس سند آبی مشخص و در بازه‌های زمانی معین انجام می‌شود تا تنش‌های آبی این منطقه در ماه‌های اوج مصرف مدیریت شود. همچنین در بلندمدت، طرح‌های مطالعاتی و اجرایی احداث سدهایی همچون سد کلوچ، جمال آباد و پاریاب نیز برای توسعه منابع آبی استان دنبال می‌شود.

 توسعه استفاده از پساب در صنایع؛ تکلیفی قانونی فراتر از شعار

صنعتی‌منفرد در ادامه با اشاره به برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته برای استفاده صنایع از پساب تصفیه‌خانه‌ها بیان کرد: بر اساس احکام قانونی از جمله تبصره‌های بودجه و بند 3 ماده 39 قانون برنامه هفتم پیشرفت، شرکت‌های صنعتی و واحدهای تولیدی مکلف به استفاده از پساب برای تأمین آب مورد نیاز خود هستند و این موضوع با جدیت از سوی شرکت آب منطقه‌ای دنبال می‌شود.

وی با اشاره به ظرفیت تولید پساب در استان افزود: حجم کل پساب شهر زنجان در مدول نهایی حدود 26 میلیون مترمکعب در سال است که بر روی کاغذ برای تخصیص به صنایع برنامه‌ریزی شده است؛ هرچند حجم فعلی پساب ناچیزتر از میزان تقاضا است. تا کنون برخی شهرک‌های صنعتی از جمله شرکت شهرک‌های صنعتی استان و منطقه کاسپین سهم خود (حدود 4 میلیون مترمکعب) را دریافت کرده‌اند و سایر صنایع نیز بر اساس برنامه‌زمان‌بندی مکلف به انتقال و استفاده از پساب هستند.

مدیرعامل آب منطقه‌ای زنجان در پایان با اشاره به پروژه‌های افتتاح‌شده صنعتی در استان خاطرنشان کرد: توسعه یا افتتاح برخی طرح‌های صنعتی نظیر واحدهای فولادی، متکی بر تخصیص‌های از‌پیش‌تعیین‌شده و قدیمی بوده‌اند و شرکت آب منطقه‌ای در چارچوب حفظ منابع زیرزمینی، ضوابط قانونی را با دقت برای مدیریت مصرف آب در بخش صنعت و کشاورزی اعمال می‌کند.


اقدام کننده: مسئول تحریریه

صدای زنجانسفید رودسدسمیه محرمی
sedayezanjannews.ir/nx20180


درباره ما تماس با ما آرشیو اخبار آرشیو روزنامه گزارش تصویری تبلیغات در سایت

«من برنامه نویس هستم» «بهار 1398»