پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ سمیه محرمی: در سال‌های اخیر، با افزایش تنش‌های منطقه‌ای و احتمال بروز درگیری‌های نظامی در کنار خطرات همیشگی بلایای طبیعی، توجه به ایجاد پناهگاه در شهرهای مختلف ایران اهمیت دوچندانی یافته است. خطر جنگ و حملات احتمالی، به‌ویژه برای مناطق پرجمعیت و شهرهای بزرگ، می‌تواند جان هزاران نفر از شهروندان را تهدید کند. در چنین شرایطی، وجود پناهگاه‌های استاندارد و در دسترس می‌تواند نقش حیاتی در حفاظت از جان مردم و کاهش تلفات انسانی ایفا کند.

ایجاد پناهگاه‌ها نه‌تنها پاسخی به تهدیدات نظامی مانند حملات هوایی یا موشکی بلکه در شرایط بحران‌های ترکیبی—مانند جنگ همراه با اختلال در زیرساخت‌ها، کمبود خدمات درمانی و قطع ارتباطات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. این فضاهای امن می‌توانند محل اسکان موقت شهروندان، به‌ویژه کودکان، سالمندان و افراد آسیب‌پذیر باشند و امکان مدیریت بهتر بحران را برای نهادهای مسئول فراهم کنند. از این رو، برنامه‌ریزی جامع، سرمایه‌گذاری دولتی و مشارکت مردمی در ایجاد و نگهداری پناهگاه‌ها، گامی اساسی در جهت افزایش امنیت ملی و آمادگی جامعه در برابر خطر جنگ و سایر تهدیدات جدی محسوب می‌شود.

پس از بروز جنگ 12 روزه در ایران نیز در بسیاری از استان‌های کشور از جمله زنجان موضوع ایجاد پناهگاه به یک اولویت تبدیل شده است.

23 مکان امن به عنوان پناهگاه در نظر گرفته شده است

کاوه حقیقی، مدیر کل مدیریت بحران استانداری زنجان در این زمینه در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به تهدیدات مختلف، گفت: با توجه به جنگ 12 روزه و نامه‌ای که از سازمان مدیریت بحران کشور و پدافند غیرعامل دریافت کردیم، تصمیم بر آن شد که مکان‌هایی برای پناهگاه عمومی در سطح استان، به‌ویژه در شهر زنجان شناسایی و آماده‌سازی شوند.

وی افزود: یک تیم فنی متشکل از سازمان نظام مهندسی، راه و شهرسازی، دفتر فنی استانداری، مدیریت بحران و پدافند غیرعامل، تمامی مکان‌هایی که به نظر می‌رسید از لحاظ استحکام بنا، شرایط ورود و خروج، تهویه و سرویس‌های بهداشتی، مناسب هستند را بررسی کرد.

مدیر کل مدیریت بحران استان زنجان خاطرنشان کرد: در استان زنجان، 23 مکان به عنوان پناهگاه عمومی در استان شناسایی و از این تعداد، 19 مکان در شهر زنجان به تایید تیم کارشناسی رسید. این مکان‌ها شامل پارکینگ‌های طبقاتی، پاساژها، مساجد، حسینیه‌ها و مصلی‌ها بودند که به‌طور عمده در مواقع بروز حملات هوایی و بحران‌های مشابه به عنوان پناهگاه‌های عمومی در نظر گرفته شدند.

حقیقی اظهارکرد: پناهگاه‌های عمومی که در شهر زنجان شناسایی شده‌اند شامل پارکینگ‌های طبقاتی در نقاط مختلف شهر، مانند پارکینگ پاساژها و مسجدها هستند. این پناهگاه‌ها با هدف تأمین امنیت مردم در زمان بحران‌های طبیعی یا حملات احتمالی آماده‌سازی شده‌اند. وی در خصوص مانورهای انجام شده برای آمادگی بیشتر مردم گفت: در مهرماه سال گذشته، مانوری با عنوان پناه‌جویی در زمان عملیات هوایی در مصلای زنجان برگزار شد که نشان‌دهنده آمادگی استان در مواجهه با بحران‌ها بود. سرپرست اداره کل پدافند غیر عامل استان زنجان در پاسخ به نگرانی‌های برخی از مردم درباره استفاده از این پناهگاه‌ها در شرایط جنگی، افزود: باید تاکید کنم که پناهگاه‌ها فقط برای مواقع جنگی در نظر گرفته نشده‌اند، بلکه در شرایط بحران‌های طبیعی مانند سیلاب، زلزله و بارندگی‌های شدید نیز می‌توانند به عنوان مکان‌های امن برای اسکان موقت استفاده شوند.

وی همچنین تاکید کرد: تهیه و آماده‌سازی پناهگاه‌ها یکی از وظایف اساسی در راستای آمادگی برای شرایط بحرانی است و در این راستا ما در حال فراهم آوردن مکان‌هایی برای اسکان اضطراری مردم در هر شرایطی هستیم.

حقیقی افزود: این اقدامات نه تنها برای مقابله با تهدیدات احتمالی از سوی دشمنان خارجی، بلکه برای مواجهه با حوادث طبیعی و دیگر بحران‌ها نیز ضروری است. هدف ما ایجاد فضایی امن برای شهروندان در شرایط اضطراری است.

وی از تلاش‌های تمامی نهادهای همکار در این پروژه تشکر کرده و افزود: امیدواریم که هیچ‌گاه به این پناهگاه‌ها نیاز پیدا نکنیم، اما آمادگی برای شرایط بحرانی باید همیشه حفظ شود.

امکانات هست ولی کم است

یک منبع آگاه نیز در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به اینکه نبود مدیریت یکپارچه شهری به یکی از ریشه‌ای‌ترین مشکلات مدیریت بحران تبدیل شده است، اظهار کرد: با وجود سال‌ها طرح این موضوع در سطح کشور، هنوز ساختار مشخص و کارآمدی برای مدیریت شهری شکل نگرفته و همین مسئله باعث سردرگمی و ضعف جدی در زمان بروز بحران‌ها شده است.

این منبع با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده در سطوح مختلف مدیریتی تأکید کرد که مدیریت بحران استان از نظر نیروی انسانی و تجهیزات در وضعیت مناسبی نیست البته هر چند برخی موضوعات در این زمینه مورد بررسی و بهبود شرایط قرار گرفته است اما عملاً توان پاسخگویی مؤثر به حوادث بزرگ را ندارد. به گفته وی، امکانات موجود محدود و ابتدایی است و در برخی موارد برای پوشش یک منطقه شهری نیز کفایت نمی‌کند.

وی همچنین به استفاده‌های غیرمرتبط از سالن‌های مدیریت بحران اشاره کرد و گفت: برخی از این فضاها به مأموریت‌هایی اختصاص یافته‌اند که هیچ ارتباطی با مدیریت بحران ندارند؛ موضوعی که نشان‌دهنده بی‌توجهی به کارکرد اصلی این مراکز است.

این منبع آگاه افزود: حتی در مواردی، تجهیزات امدادی و پدافند غیرعامل از خودروهای عملیاتی جدا و در انبار نگهداری می‌شود که این اقدام می‌تواند در لحظات حساس موجب اتلاف زمان و افزایش خسارت شود.

به گفته این منبع، زنجان به برنامه‌ریزی تخصصی، رویکرد محله‌محور و ایجاد سالن‌های بحران مستقل و مجهز در مناطق پرجمعیت نیاز دارد؛ چراکه برخی شهرک‌ها از نظر جمعیتی در حد یک شهر هستند.

وی هشدار داد در صورت وقوع حوادثی مانند زلزله یا شرایط اضطراری دیگر، آمادگی فعلی پاسخگوی نیاز شهروندان نخواهد بود و تداوم این وضعیت می‌تواند جان مردم را با خطر جدی مواجه کند.

پیشتر نیز برخی از اعضای شورای شهر زنجان در این زمینه اظهارنظر کرده و در مورد امکانات برای مواجهه با شرایط بحرانی ابراز نگرانی کرده‌اند اما آنچه بدان توجه نشده است این مهم بوده که نباید بروزرسانی تجهیزات و امکانات مدیریت بحران تنها به ایام احساس خطر و یا پس از آن فارغ از اینکه مخاطرات طبیعی باشند یا غیر طبیعی موکول کرد و نباید آمادگی برای این شرایط را موکول به تهدیدات دشمن کرد.