پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/  سمیه محرمی: افزایش تصاعدی بار بیماری‌های غیرواگیر، به‌ویژه سرطان، نظام‌های سلامت و ساختارهای حمایتی را با چالشی بنیادین مواجه کرده است. در دهه‌های گذشته، عمده تمرکز برنامه‌ریزی‌ها، منابع مالی و ظرفیت‌های خیریه‌ای بر حلقه پایانی این زنجیره، یعنی درمان و تأمین دارو متمرکز بوده است؛ رویکردی که اگرچه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر و حیاتی به شمار می‌رود، اما به تنهایی قادر به مهار بحران فزاینده سرطان نیست. امروز تلاقی دو عامل افزایش نجومی هزینه‌های درمان و اثبات نقش مستقیم متغیرهای محیطی، بازنگری در این رویکرد سنتی و حرکت به سمت رویکرد پیشگیری و غربالگری فعال را اجتناب‌ناپذیر کرده است.

از منظر اقتصادی، تورم شدید در حوزه تجهیزات پزشکی، داروهای شیمی‌درمانی و روش‌های نوین مراقبتی سبب شده تا هزینه یک دوره درمان سرطان به ارقامی سرسام‌آور بالغ شود. این فشار مالی فرساینده نه تنها بنیه اقتصادی خانواده‌ها را به نقطه بحران می‌رساند، بلکه توان نهادهای حمایتی و خیریه‌ها را نیز در پوشش پایدار خدمات مستهلک می‌سازد. در این شرایط، ادامه استراتژی انفعالی یعنی انتظار برای رسیدن بیمار به فازهای حاد و سپس آغاز حمایت‌های پرهزینه به لحاظ منطق مدیریت منابع، ناپایدار و فرساینده است. سرمایه‌گذاری بر فاز مقدماتی از طریق آگاهی‌بخشی و آموزش همگانی، با هزینه‌ای ناچیز در مقایسه با ارقام درمانی، می‌تواند از ورود درصد قابل توجهی از جامعه به این چرخه پرهزینه جلوگیری کند.

از دیدگاه اپیدمیولوژیک و بالینی، داده‌های علمی مؤید آن است که بخش عمده‌ای از بدخیمی‌ها پیوند مستقیمی با عوامل محیطی، سبک زندگی، تغذیه و رفتارهای فردی دارند. این حقیقت نشان می‌دهد سرطان پدیده‌ای صرفاً ناگزیر یا جبری نیست، بلکه پدیده‌ای است که تا حد زیادی از الگوهای رفتاری جامعه تأثیر می‌پذیرد. کنترل مصرف دخانیات، ترویج سبک زندگی فعال، و مواجهه هدفمند با فاکتورهای ویروسی و تغذیه‌ای، پتانسیل بالایی در کاهش نرخ بروز سرطان‌های شایع نظیر ریه، دستگاه گوارش و بیماری‌های اختصاصی زنان دارد.

برگزاری نخستین گردهمایی خیریه‌های فعال در حوزه پیشگیری و غربالگری سرطان کشور در زنجان

نخستین گردهمایی خیریه‌های فعال در حوزه پیشگیری و غربالگری سرطان کشور، روز پنجشنبه، 30 مهرماه 1405 برای نخستین بار با میزبانی انجمن خیریه حمایت از بیماران مبتلا به سرطان مهرانه در زنجان برگزار می‌شود.

انتقال تجربه موفق مهرانه در حوزه پیشگیری و غربالگری به خیریه‌های همسو و هم‌افزایی موسسات فعال، از اهداف اصلی این رویداد ملی است. مباحث این گردهمایی در محورهای پیشگیری از سرطان پستان، تغذیه سالم، ورزش، منع استعمال دخانیات، ایمنی و بهداشت مشاغل و ژنتیک پیگیری خواهد شد.

نمایندگان مؤسسات آرین (آمل)، امام حسن مجتبی (دزفول)، امید (ارومیه)، تبسم و حامی‌یار (اراک)، پژواک (تبریز)، راه آسمان (سمنان)، رضوی (تهران)، ریحانه (اردبیل)، سرطان بزرگسالان (هرمزگان)، سیدالساجدین (اهواز)، شبکه ملی سرطان و نور (تهران)، عطوفت (بجنورد)، مهرسهیلا (کرج)، هرندی (اصفهان) و یاس (کرمان) در این گردهمایی حضور خواهند داشت.

برگزاری همایش ملی انتقال تجربیات پیشگیری از سرطان در زنجان

اصغر وثوق مدیرعامل انجمن خیریه حمایت از بیماران سرطانی استان زنجان (مهرانه) در این زمینه در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به ضرورت توجه به مقوله پیشگیری در کنار درمان، از برگزاری همایش یک‌روزه و گردهمایی مؤسسات خیریه سراسر کشور در روز پنجشنبه، 30 مهرماه در زنجان خبر داد و گفت: این همایش با هدف انتقال تجربیات 20ساله مهرانه در حوزه‌های درمان، تأمین دارو و به‌ویژه پیشگیری به خیریه‌های سایر استان‌ها برگزار می‌شود.

وی اضافه کرد: انجمن مهرانه نزدیک به 20 سال است که در حوزه‌های مختلف شامل خدمات درمانی، تأمین دارو و اقدامات پزشکی به بیماران سرطانی خدمت‌رسانی می‌کند که کار بسیار سخت، مهم و بااهمیتی است. اما همزمان با امر خدمات درمانی، موضوع پیشگیری نیز در خصوص بیماری‌های سرطانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ چرا که سرطان هرچقدر بیماری سخت و سنگینی است و دلایل و فاکتورهای متعددی در بروز آن نقش دارد، اما برخی از انواع آن قابل پیشگیری هستند.

وی افزود: اگر افراد نسبت به علائم اولیه آگاه باشند و یک‌سری مراقبت‌های ویژه شخصی و پزشکی را رعایت کنند، دچار آن بیماری نمی‌شوند. برای مثال، سرطان‌های گوارشی (معده و روده) یا سرطان‌های اختصاصی بانوان مانند سرطان سینه، اگر در مراحل اولیه شناسایی شوند به راحتی قابل درمان هستند. برای خانم‌های بالای 40 سال انجام سالانه تست ماموگرافی و برای خانم‌ها و آقایان بالای 45 سال انجام تست‌های غربالگری (و در صورت نیاز تست کولونوسکوپی) توصیه می‌شود که این اقدامات تشخیصی کمک می‌کند بیماران در مراحل اولیه و فاز یک شناسایی شوند؛ در این مرحله درمان بسیار ساده است و سرطان‌های گوارشی با روش‌های ساده و معمولی (مانند بیماری‌های عادی) درمان می‌شوند. اما اگر زمان بگذرد، فرد مراجعه نکند و بی‌خیال باشد تا زمانی که بیماری شدت یافته و عوارض جدی آن ظاهر شود، آن وقت به فکر درمان افتادن کار بسیار سختی است که گاهی نیز به نتیجه مطلوب نمی‌رسد.

مدیرعامل انجمن مهرانه با تأکید بر شعار «پیشگیری بهتر از درمان است» تصریح کرد: مهرانه از سال 1393 یعنی تقریباً 12 سال پیش، این کار را به صورت جدی آغاز کرده و هر چه جلوتر می‌رویم، به اهمیت این مسئله بیشتر پی می‌بریم. تجربیاتی که مهرانه در این مدت به دست آورده، باید در اختیار خیریه‌های مشابه در سراسر استان‌های کشور قرار گیرد؛ زیرا ما در کنار خدمات درمانی، خدمات آموزش و پیشگیری را هم توسعه داده‌ایم و همه باید به این سمت حرکت کنیم.

وثوق با اشاره به افزایش چشمگیر هزینه‌های درمان بیماری سرطان بیان کرد: امروزه هزینه‌های درمان به شدت بالا رفته است؛ مریضی که در 3 تا 4 سال پیش با 300 یا 400 میلیون تومان هزینه کل درمانش به نقطه پایان می‌رسید، اکنون این مبالغ به 3 تا 4 میلیارد تومان رسیده است و خیلی‌ها اصلاً توان پرداخت آن را ندارند و رها می‌کنند.

مهرانه در این مدت و با تجربیاتی که با حضور متخصصین و خیرین در حوزه‌های مختلف کسب کرده، به این نتیجه رسیده است که برنامه‌های آموزش پیشگیری باید به صورت موازی با امر درمان پزشکی پیش برود.

وی خاطرنشان کرد: این روش در همه جای دنیا رعایت و انجام می‌شود، نتایج بسیار خوب و ارزشمندی دارد، هزینه‌های بسیار پایینی به همراه دارد و زحمات آن کم است، زیرا بیمار قبل از اینکه وارد فازهای جدی بیماری شود، شناسایی و غربالگری شده و با مراقبت‌های بیشتر از بروز بیماری جلوگیری می‌شود. ما می‌خواهیم این فرهنگ و تجربیات مهرانه را در قالب یک همایش یک‌روزه در تاریخ پنجشنبه 30 مهرماه به بانیان خیریه‌های استان‌های مختلف کشور منتقل کنیم تا آن‌ها نیز از تجربیات مهرانه استفاده کنند. البته مهرانه نیز از تجربیات ارزشمند سایر خیریه‌ها که ممکن است کارهای خوبی انجام داده باشند، بهره‌مند خواهد شد.

اصغر وثوق در پایان درباره زمانبندی و ساختار این همایش افزود: این همایش در قالب 5 تا 6 سخنرانی از ساعت 9 صبح در محل انجمن مهرانه آغاز می‌شود و تا ساعت 13 ادامه خواهد داشت؛ همچنین بخش عصرگاهی همایش نیز از ساعت 15 تا 17:30 برگزار خواهد شد.

 تشخیص زودهنگام، کلید درمان‌پذیری و کاهش هزینه‌های درمانی

حسین عمارلو فوق‌تخصص خون و سرطان نیز در گفت‌وگو با صدای زنجان با اشاره به نقش انکارناپذیر پیشگیری و غربالگری در مدیریت بیماری‌های بدخیم اظهار کرد: حدود 50 درصد از بروز سرطان‌ها ناشی از عوامل محیطی و سبک زندگی است که با اصلاح رفتارها، کاهش مصرف دخانیات و کنترل برخی عوامل خطر می‌توان از ابتلا به آن‌ها جلوگیری کرد.

وی با اشاره به رویکرد علمی بحث پیشگیری در کنترل سرطان‌ها اظهار کرد: بروز سرطان‌ها به عوامل متعددی از جمله مسائل ژنتیکی و وراثتی، عوامل محیطی و ترکیبی از هر دو بستگی دارد؛ اما مطالعات علمی نشان می‌دهد که نیمی از موارد ابتلا به سرطان ناشی از عوامل محیطی است. هرچقدر در این حوزه تلاش شود، نتایج ملموس‌تری حاصل خواهد شد؛ برای مثال، اثبات شده است که کاهش مصرف سیگار می‌تواند بروز سرطان‌های ریه، مثانه و دهان را به شدت کاهش دهد. همچنین اقداماتی نظیر مقابله با برخی ویروس‌ها مانند HPV یا انجام تست پاپ‌اسمیر تأثیر مستقیمی در پیشگیری از سرطان‌های زنان دارد. سبک زندگی سالم و نحوه تغذیه نیز در پیشگیری از سرطان‌های دستگاه گوارش (اعم از فوقانی و تحتانی) نقش بسزایی دارد.

این متخصص داخلی و فوق‌تخصص خون و سرطان درباره نقش غربالگری و تشخیص زودهنگام در روند درمان بیماری بیان کرد: یکی از مباحث بسیار مهم در حوزه سلامت، غربالگری است؛ هرچقدر سرطان را در مراحل اولیه و ابتدایی‌تر شناسایی کنید، شانس درمان و علاج قطعی آن بسیار بیشتر خواهد بود تا اینکه بیماری در مراحل پیشرفته و متاستاتیک (دست‌اندازی به سایر بافت‌ها) تشخیص داده شود. البته در مراحل پیشرفته نیز کارهایی می‌توان انجام داد که بسته به نوع سرطان، طول عمر بیمار را چند ماه تا چند سال افزایش دهد و همین میزان نیز ارزشمند است، اما کجا تا اینکه بیماری در مراحل بسیار جلوتر و اولیه کشف شود.

وی با ذکر مثال‌هایی از اثربخشی روش‌های غربالگری استاندارد افزود: اگر سرطان پستان از طریق غربالگری و در مرحله‌ای که توده بسیار کوچک است شناسایی شود، به راحتی می‌توان آن را جراحی کرد و حتی نیازی به شیمی‌درمانی نخواهد بود. آندوسکوپی برای دستگاه گوارش، آزمایش‌های مربوط به پروستات و تست‌های غربالگری سایر سرطان‌های زنان نیز به همین شکل عمل می‌کنند.

البته باید توجه داشت که برخی از سرطان‌ها در دنیا و به تبع آن در ایران، تعریف مشخصی برای غربالگری همگانی ندارند؛ چرا که میزان هزینه‌ای که برای غربالگری آن‌ها صرف می‌شود با خروجی و دستاورد آن همخوانی ندارد. اما در خصوص سرطان‌هایی که غربالگری برای آن‌ها تعریف‌شده و اثربخش است که مانند ماموگرافی که یک روش ساده و نتیجه‌بخش است غربالگری نقش کلیدی در نجات بیماران ایفا می‌کند.