پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ سمیه محرمی: تلاطم‌های اقتصادی و سودای حفظ ارزش دارایی‌های خُرد، این روزها پاشنه‌آشیل خانواده‌ها در برابر شگردهای فریبنده بازار طلا شده است. ماجرای کلاهبرداری حدود 50 کیلوگرم طلا از بیش از 450 شهروند زنجانی توسط فردی با هویت اختصاری «ی.س»، تنها پرده‌ای از یک آسیب عمیق اجتماعی را نشان نمی‌دهد، بلکه آینه‌ای تمام‌نما از وضعیت اقشار کم‌درآمدی است که اندوخته تمام زندگی‌شان را در قبال وعده‌های پوچ و غیرواقعی باختند. با گذشت ماه‌ها از اعلام شکایت و گلایه مالباختگان از تطویل دادرسی، اکنون با تشکیل نخستین جلسه علنی به ریاست رئیس‌کل دادگستری استان زنجان، رسیدگی به این پرونده کثیرالشاکی وارد فاز حساسی شده است؛ پرونده‌هایی که موازی با بازتاب پیام‌های دردمندانه مالباختگان و هشدارهای صنفی، لزوم رسیدگی خارج از نوبت و بازنگری در نظارت بر معاملات بازار طلا را بیش از هر زمان دیگری یادآور می‌شود.

جمعی از اهالی و مالباختگان در این پرونده اعلام کرده‌اند که متهم با بهره‌گیری از روش‌های اعتمادسازی و ترفندهای مختلف، سرمایه زندگی ده‌ها شهروند را به تاراج برده است. با وجود گذشت ماه‌ها از طرح شکایت در مراجع قضایی، روند کند دادرسی و اطاله فرآیند رسیدگی موجب تضییع روزافزون حقوق آسیب‌دیدگان شده است؛ افرادی که عمدتاً از اقشار ضعیف و کم‌درآمد جامعه بوده‌اند و اکنون در مشقت و تنگدستی شدید به سر می‌برند.

 در همین راستا، برگزاری نخستین جلسه رسیدگی به پرونده مالباختگان این واحد طلافروشی در سالن محاکمات علنی دادگستری استان زنجان با حضور رئیس‌کل دادگستری، نویدبخش عزم دستگاه قضا برای تعیین تکلیف این پرونده کثیرالشاکی بوده است. محبوب افراسیاب، رئیس‌کل دادگستری زنجان، با تأکید بر لزوم رعایت دقت، سرعت و موازین قانونی، از قضات استان خواسته است تا رسیدگی به این پرونده‌ها را به صورت خارج از نوبت در دستور کار قرار دهند.

با این حال، ابعاد این پرونده تنها به فرآیند دادگاهی آن محدود نمی‌شود، بلکه زنگ خطری جدی برای نظام صنفی و اقتصاد شهری است.

 همچنین خطرات معاملات کاغذی، فردایی، طلای آب‌شده و فعالیت در پلتفرم‌های آنلاین و شبکه‌های اجتماعی بسیار زیاد است و ورود افراد عادی بدون تخصص به این حوزه‌ها، خسارت‌های جبران‌ناپذیری به همراه دارد و اتحادیه هیچ‌گونه مسئولیتی در قبال شکایات ناشی از این معاملات غیرصنفی نمی‌پذیرد.

تشکیل تیم‌های مشترک بازرسی میان امنیت اقتصادی، اداره اماکن، اداره استاندارد و اتحادیه طلافروشان طی ماه‌های اخیر، اگرچه گامی در جهت پایش واحدهای صنفی و نمونه‌برداری از عیار طلاها به شمار می‌رود، اما وسعت پرونده‌هایی نظیر ماجرای 50 کیلوگرم طلای از دست‌رفته، ضرورت تقویت نظارت‌های پیشگیرانه و برخورد قاطع با متخلفان را دوچندان می‌کند.

 مردم به هیچ عنوان طلای خود را در قبال دریافت سود ماهانه در اختیار اشخاص قرار ندهند

اکبر حسینی‌صبائی، رئیس اتحادیه طلا زنجان در این زمینه در گفت‌وگو با صدای زنجان با اشاره به اتفاق تلخ رخ‌داده و مشکلاتی که برای حدود 450 نفر از شهروندان در پرونده اخیر به وجود آمده است، ضمن ابراز تأسف و همدردی با آسیب‌دیدگان، ابراز امیدواری کرد با پیگیری مراجع قضایی حقوق تضییع‌شده این عزیزان احقاق شود و تأکید کرد که اتحادیه طلافروشان نیز در همه موارد کمک‌حال شهروندان خواهد بود تا مشکلات از طریق مجاری قضایی حل شود.

وی در همین راستا، توصیه‌های جدی و مشروحی را به شهروندان ارائه داد و اظهار کرد: به هیچ عنوان طلای خود را در قبال دریافت سود ماهانه در اختیار اشخاص قرار ندهید. اگر فردی یا حتی یک واحد صنفی با تبلیغات اغواگرانه به شما پیشنهاد دهد که مثلاً صد یا دویست گرم طلای خود را در اختیارش قرار دهید و در مقابل، ماهانه مبلغ میلیونی به عنوان سود دریافت کنید، بدانید که اساس این پیشنهاد از نظر عرف و ضوابط صنف طلا محل ایراد جدی است و می‌تواند زمینه‌ساز کلاهبرداری و از دست رفتن سرمایه شما باشد.

 معاملات طلا بر اساس ضوابط مشخص و محاسبات دقیق انجام می‌شود و چنین وعده‌هایی به هیچ عنوان مورد تأیید اتحادیه نیست.

رئیس اتحادیه طلافروشان زنجان در خصوص دومین نکته حفاظتی افزود: معاملات طلا و خریدهای اقساطی خارج از ضوابط را جدی بگیرید. معاملات طلا باید صرفاً در چارچوب ضوابط و مقررات صنفی در محل کسب دارای پروانه معتبر انجام شود؛ به نحوی که مبلغ معامله مشخص باشد، وجه پرداخت و طلا به صورت واقعی تحویل شود و فاکتور معتبر با درج جزئیات کامل معامله به خریدار ارائه گردد. هرگونه وعده تحویل طلا در آینده، فروش‌های اقساطی یک‌ساله، چندماهه، دو ساله و طرح‌هایی که تحویل طلا را به پرداخت اقساط در آینده و خارج از رویه مورد تأیید اتحادیه گره می‌زنند، خطرات جدی و خسارت مالی سنگینی برای شهروندان به همراه دارد؛ به‌ویژه در صورت تعطیلی واحد صنفی، دیگر دسترسی به فروشنده مقدور نبوده و اتحادیه هم از محل اختفا یا وضعیت وی بی‌خبر است و مشخص نیست حقوق شهروندان از چه کسی باید مطالبه شود.

حسینی‌صبائی درباره سومین مورد از تخلفات رایج تصریح کرد: شهروندان مراقب تبلیغات طلای آب‌شده، معاملات کاغذی، فردایی و پس‌فردایی، طلای بدون اجرت، طلای شکسته و اجرت‌های غیرمتعارف باشید. همچنین پنل‌هایی که برخی فعالان فروش طلای آب‌شده و سکه‌فروشان در اختیار افراد عادی قرار می‌دهند، به هیچ عنوان مورد تأیید اتحادیه نیست و شهروندان باید از ورود به این‌گونه معاملات خودداری کنند؛ چرا که خرید و فروش طلای آب‌شده و انجام این معاملات نیازمند تخصص و دانش کافی است که برای افراد عادی فراهم نیست.

از سوی دیگر، پلتفرم‌های آنلاین خرید و فروش طلا که اخیراً فعالیت آن‌ها گسترش یافته، در صورتی که خارج از ضوابط و مجوزهای قانونی فعالیت کنند، مورد تأیید اتحادیه نیستند. فروش طلای نو با اجرت‌های یک یا دو درصدی و وعده‌های قیمت غیرواقعی با هزینه‌های تولید و عرضه طلا همخوانی ندارد.

طلای آب‌شده یک کالای تخصصی و ماده اولیه تولید مصنوعات طلا است و ورود افراد عادی بدون دانش و تخصص لازم به این بازار، خسارت زیادی هم برای تولیدکننده و هم برای شهروندان عزیز به همراه خواهد داشت.

وی در تشریح چهارمین هشدار خود گفت: از خرید و فروش طلا در صفحات خانگی شبکه‌های اجتماعی و سایت دیوار خودداری کنید. این نوع معاملات خارج از چارچوب واحدهای صنفی دارای مجوز و مورد تأیید اتحادیه است و علاوه بر احتمال عدم اصالت و عیار نامعتبر، امکان مواجهه با امور غیرقانونی و حتی طلای مسروقه (طلامالباخته یا سرقتی) نیز در آن‌ها وجود دارد. طلایی که در دیوار معامله می‌شود و بعداً مشخص می‌شود سرقتی بوده، خریدار را درگیر تبعات قانونی می‌کند؛ حتی اگر خریدار طلا را به طلافروشی بیاورد، ما بخشنامه‌های طلاهای مسروقه را در کانال اتحادیه قرار می‌دهیم و شخصی که آن را خریده باشد در برابر قانون و معامله مسئول و محکوم است و صرف مشاهده عکس تبلیغات یا اعتماد به صفحات مجازی تضمینی برای سلامت معامله نخواهد بود.

رئیس اتحادیه طلا و جواهر زنجان بیان کرد: ما در عرض این یک ماه اخیر تیمی تشکیل داده‌ایم که متشکل از واحد امنیت اقتصادی، اداره اماکن، اداره استاندارد و اتحادیه است. پیگیری و بازرسی‌هایی که در این مورد داریم به این صورت است که طلاها در مغازه‌ها برای نمونه‌برداری جمع‌آوری می‌شوند؛ کالاهای کم‌عیار و طلاهایی که در مغازه‌ها عرضه می‌شود مشتری متوجه نمی‌شود اما ما هنگام بازرسی آن‌ها را به آزمایشگاه می‌بریم تا عیارسنجی شوند و فاکتورها نیز کنترل گردند. تأکید مجدد من این است که مردم وارد بازی‌های اقساطی نامطمئن نشوند؛ اقساط اگر با تحویل فیزیکی همان لحظه طلا باشد مسئله‌ای ندارد، اما اینکه من هر ماه مبلغی بدهم تا بعد از یک یا دو سال طلا دریافت کنم، با توجه به نوسانات شدید قیمت طلا، اگر اتفاقی برای شخص فروشنده بیفتد، کسی پاسخگو نخواهد بود و اتحادیه به هیچ عنوان این روش‌ها را تأیید نمی‌کند.

افرادی که آنلاین و با پنل کار می‌کنند، این سیستم‌ها بیشتر برای خود طلافروش‌ها و افراد حرفه‌ای بازار طراحی شده که می‌دانند چطور کار کنند، نه برای اشخاص عادی که قیمت واقعی یا غیرواقعی را تشخیص نمی‌دهند. شکایت افرادی که از این طریق متضرر شده‌اند در اتحادیه قابل رسیدگی نیست، زیرا بارها در مصاحبه‌ها و گروه‌ها هشدار داده‌ایم و همشهریان عزیز هم در جریان هستند.

حسینی‌صبائی افزود: علاوه بر این، بازرسی‌های ما به دو صورت محسوس و نامحسوس به صورت هفتگی و هر 15 روز یک‌بار از مغازه‌ها انجام می‌شود تا فاکتورها و نحوه فعالیت واحدها کنترل شود. بار دیگر خواهش می‌کنم که افراد به هیچ وجه معاملات کاغذی، فردایی و پس‌فردایی انجام ندهند؛ زیرا این قبیل معاملات بیشتر برای خود طلافروش‌هاست که ابزار کار را می‌شناسند، اما وقتی فردی امروز پول می‌دهد تا سه روز دیگر طلا بگیرد، کار به معاملات کاغذی و خالی‌فروشی کشیده می‌شود.

متزلزل شدن و متواری شدن افرادی که با این روش‌ها سرمایه 450 نفر را به خطر انداخته‌اند، شوخی نیست؛ 450 نفر خودش یک فاجعه برای یک شهر است و اعتمادی که این افراد کردند نباید به خاطر سودهای اغواگرانه به باد برود.

وی اظهار کرد: از شهروندان درخواست می‌کنم برای کسب چند درصد سود بیشتر، سرمایه و دارایی خود را به خطر نیندازند. خرید و فروش طلا باید صرفاً در واحدهای صنفی معتبر و دارای پروانه کسب، با صدور فاکتور معتبر و مشخص شامل وزن، عیار، اجرت و قیمت روز انجام شود.

 به هیچ عنوان برای دریافت سود ماهانه، خریدهای اقساطی طولانی‌مدت، صندوق طلا، قلک طلا و پیشنهادهای اغواگرانه وارد معامله پرخطر نشوند. چند درصد سود بیشتر با دریافت سودهای ماهیانه غیرمتعارف، ارزش به خطر انداختن اصل سرمایه و دارایی‌های عزیز را ندارد.

مراقب مال و اموال خود باشید و توصیه‌های اتحادیه را جدی بگیرید. اگر سؤالی وجود دارد، دفتر اتحادیه طلافروشان واقع در پاساژ نور، طبقه سوم دایر است و بنده به همراه اعضای هیئت مدیره و همکاران اتحادیه، همگی صبح تا ظهر آماده پاسخگویی و راهنمایی همشهریان گرامی هستیم.

 هشدار پلیس فتا درباره ترفندهای کلاهبرداری آنلاین در بازار طلا

سرهنگ سید احمد موسوی رئیس پلیس فتا استان زنجان نیز در این زمینه در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به روند رو به رشد معاملات مجازی اظهار کرد: همزمان با توسعه چشمگیر پلتفرم‌های برخط دادوستد طلا، بازار این فلز گرانبها از انحصار واحدهای سنتی خارج شده و در دسترس عموم قرار گرفته است؛ اما در کنار این سهولت و فرصت‌های سرمایه‌گذاری، شاهد افزایش تحرکات مجرمان سایبری، طراحی تله‌های پیچیده و کلاهبرداری‌های میلیاردی از شهروندان هستیم که لزوم ارتقای هوشیاری کاربران را دوچندان می‌کند.

وی دلایل اصلی آسیب‌پذیری خریداران در این فضا را برشمرد و گفت: نبود آگاهی کافی و اعتماد بدون تحقیق به تبلیغات فریبنده، ماهیت دیجیتال و گمنامی بستر وب که جعل هویت و ساخت صفحات صوری را آسان می‌سازد، نقدشوندگی و ارزش ذاتی بسیار بالای طلا به عنوان هدفی جذاب برای سودجویان و همچنین پیچیدگی نظارت بر زنجیره تأمین آنلاین و دشواری راستی‌آزمایی وجود خارجی طلا در خزانه‌ها، از مهم‌ترین علل شکل‌گیری این جرایم به شمار می‌رود.

رئیس پلیس فتا استان زنجان در تشریح ترفندهای شایع مجرمان سایبری در این حوزه تصریح کرد: راه‌اندازی سایت‌های جعلی و فیشینگ یکی از شگردهای رایج است؛ مجرمان با ایجاد درگاه‌ها و اپلیکیشن‌هایی با شباهت ظاهری کامل به سامانه‌های معتبر و تغییرات بسیار جزئی در نشانی اینترنتی، کاربران را از طریق پیامک یا تبلیغات مجازی به این صفحات هدایت کرده و پس از دریافت وجه، ناپدید می‌شوند.

وی ادامه داد: فروش طلای کاغذی و فاقد پشتوانه شگرد دیگری است که برخی سامانه‌ها با الگوی کلاهبرداری پانزی دنبال می‌کنند و صرفاً اعدادی را در حساب کاربری ثبت می‌نمایند بدون آنکه طلای فیزیکی در خزانه موجود باشد؛ این پلتفرم‌ها به محض بالا رفتن حجم تقاضای تحویل یا نقدشوندگی، با بحران و فرار سرمایه روبه‌رو می‌شوند.

سرهنگ موسوی نرخ‌های نامتعارف و وسوسه‌انگیز را دامی دیگر برای قربانیان دانست و افزود: ارائه وعده‌هایی چون طلای زیر قیمت، بدون اجرت و بدون مالیات فریبی بیش نیست؛ چراکه در ساختار شفاف بازار، هیچ واحدی طلا را پایین‌تر از مظنه رسمی و نرخ جهانی عرضه نمی‌کند.

همچنین انجام معاملات در کانال‌های تلگرامی و شبکه‌های اجتماعی، هدایت افراد به گروه‌های بدون هویت، واریز وجه به شماره حساب‌های شخصی بدون نشانی و تلفن ثابت و نمایش نظرات ساختگی از حربه‌های پرخطر در این بسترها محسوب می‌شود.

وی به عرضه مسکوکات تقلبی و مصنوعات کم‌عیار اشاره کرد و گفت: فروش سکه‌های روکش‌دار یا بدلی و مصنوعات دستکاری‌شده به عنوان کالای اصل در بسترهای آگهی‌محور، بدون امکان عیارسنجی آزمایشگاهی پیش از واریز، خسارات مالی سنگینی را به خریداران تحمیل می‌کند.

 علاوه بر این، سرقت اطلاعات هویتی و بانکی از طریق راه‌اندازی درگاه‌های پرداخت متفرقه برای برداشت غیرمجاز و همچنین دریافت مدارک شناسایی به بهانه احراز هویت جهت سوءاستفاده‌های ثانویه و جعل سند نیز از دیگر اهداف مجرمان است. اجرای طرح‌های سرمایه‌گذاری صوری با وعده پرداخت سود قطعی ماهانه از بازار نوسانی طلا با تکیه بر مدل‌های هرمی نیز ترفندی است که در نهایت با توقف ورود اعضای جدید فرو می‌پاشد.

رئیس پلیس فتا استان زنجان پیرامون شناسایی سامانه‌های متخلف تأکید کرد: فقدان نماد اعتماد الکترونیکی (ای‌نماد) و مجوز اتحادیه طلا، نامشخص بودن نشانی فیزیکی دفتر و مخزن نگهداری، بارگذاری نظرات ساختگی کاربران، عدم شفافیت در محاسبه کارمزد و مالیات، فشار روانی برای واریز سریع با ادعای فرصت محدود و پاسخ‌گو نبودن پشتیبانی، از مهم‌ترین علائم هشداری است که خریداران باید پیش از هر واریزی بررسی کنند.

وی با اشاره به پرونده‌های شکل‌گرفته پیرامون آگهی‌های دادوستد افزود: مجرمان در پلتفرم‌هایی نظیر دیوار و شیپور نیز در قامت خریدار ظاهر شده و با استفاده از حساب‌های سرقتی یا مبالغ حاصل از سایر پرونده‌های کلاهبرداری، اقدام به واریز وجه به حساب طلافروش یا فروشنده خانگی می‌کنند. پس از طرح شکایت مالباخته اصلی، حساب فرد مسدود شده و وی علاوه بر از دست دادن طلا، ملزم به رد مال می‌شود. همچنین اصرار خریدار ناشناس به ارسال طلا از طریق پیک و پست با توجیهاتی مانند ضیق وقت یا عدم امکان حضور فیزیکی، شگردی پرتکرار برای فرار پس از تحویل کالاست.

این مقام انتظامی در پایان بر رعایت الزامات امنیتی تأکید و خاطرنشان کرد: معاملات طلا صرفاً باید از طریق سامانه‌های دارای اینماد معتبر صورت گیرد و اصالت نماد در پایگاه رسمی enamad.ir تطبیق داده شود.

وی افزود: همچنین متقاضیان باید پیش از سرمایه‌گذاری‌های سنگین، پشتوانه فیزیکی و تأییدیه‌های بیمه‌ای مخازن نگهداری را مطالبه کرده و نرخ‌ها را با مظنه رسمی اتحادیه طلا و جواهر تطبیق دهند. ورود به سامانه‌ها باید به صورت تایپ مستقیم نشانی در مرورگر باشد و از باز کردن لینک‌های ارسالی در پیام‌رسان‌ها خودداری شود.

استفاده از درگاه‌های پرداخت متفرقه خطرساز بوده و تمامی پرداخت‌ها باید بر بستر رسمی شاپرک (shaparak.ir) با پروتکل امنیتی https انجام پذیرد. علاوه بر این، توصیه می‌شود چرخه خرید و تسویه پیش از ورود مبالغ کلان با ارقام خرد آزمایش شده و در فروش طلای دست‌دوم نیز هرگز به رسیدها و پیامک‌های دریافتی اکتفا نشود و تا زمان احراز واریز قطعی به حساب و تطبیق هویت واریزکننده، کالایی تحویل نگردد.

سرهنگ موسوی یادآور شد: شهروندان در صورت مشاهده هرگونه مورد مشکوک یا نیاز به دریافت راهنمایی، می‌توانند موضوع را از طریق سایت پلیس فتا به نشانی fata.gov.ir یا شماره تماس 096380 به کارشناسان این پلیس گزارش کنند.