پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ ثمین شکوری: آمادگی در برابر بحران‌های اقلیمی، بیش از هرچیزی به یک پرسش بنیادین گره خورده آن هم این است که آیا سازوکار ما برای مواجهه با ناهنجاری‌های جوی، پیشگیرانه است یا صرفاً واکنشی؟ بحران‌هایی مانند ال‌نینو که تکرار آن‌ها به بخشی از چرخه طبیعت تبدیل شده، بارها نشان داده که تصور یک زمستان و بهار همیشگی، ما را در برابر واقعیت متغیر آب‌وهوا بی‌پناه می‌کند. در منطقه‌ای چون زنجان که بخش بزرگی از کشاورزی آن به بارش‌های فصلی وابسته و دیم است، هر تصمیم کوچک درباره زمان کشت، ذخیره نهاده یا جابه‌جایی دام می‌تواند سرنوشت یک فصل زراعی را رقم بزند؛ اما عادت به رفتار با این متغیرها به‌عنوان امر ثابت، پیامدهای خود را سال به سال تکرار می‌کند.

ال‌نینو و ناهنجاری‌های اقلیمی هم‌خانواده با آن، دیگر رویدادی شگفت‌انگیز برای کشاورز زنجانی نیست بلکه به بخشی از واقعیت روزمره‌ای تبدیل شده که هر بهره‌بردار ناگزیر است آن را در معادلاتش وارد کند. استان زنجان با وابستگی شدید به کشت دیم و سهم بالای دامداری در معیشت روستایی، از آسیب‌پذیرترین مناطق در برابر بارش‌های نامنظم، سرمای ناگهانی و سیلاب‌هاست؛ حال مهم‌ترین باتوجه به این مسئله پرسش اساسی این است که آیا در صورت وقوع چنین بلایایی، اقدمات مربوطه برای جلوگیری از اختلال در زنجیره غذایی شهروندان انجام شده است؟

 اطلاعیه‌های مربوط به ال‌نینو را که می‌بینم و می‌شنویم، بی‌اختیار یاد سر به فلک کشیدن قیمت خرید ساده‌ترین اقلام می‌افتیم

در این زمینه یک شهروند زنجانی در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به اطلاعیه‌ و هشدار‌های لازم در برابر پدیده ال‌نینو در استان اظهار کرد: اطلاعیه‌های مربوط به ال‌نینو را که می‌بینم و می‌شنویم، بی‌اختیار یاد قیمت میوه و سبزی در ایام گذشته افتادم؛ روزهایی که با یک سرمای زودرس یا بارندگی نامنظم، قیمت خرید ساده‌ترین اقلام سر به فلک کشید و تهیه مایحتاج خانه به دغدغه‌ای بزرگ تبدیل شد.

وی گفت: سفره کوچک ما مستقیم به همین دست‌های کشاورزانی گره خورده که با هر تغییر کوچک در آسمان، هست و نیست‌شان به لرزه می‌افتد. وقتی می‌بینیم در برابر این واقعیت‌های فرساینده، رویکردها همچنان واکنشی است و برخی مسئولان به مرهم‌های موقتی دلخوش کرده‌اند، نگرانی‌مان چند برابر می‌شود. قیمت‌ها که به واسطه همین آسیب‌ها بالا برود، فشار اصلی روی دوش خانواده‌هایی است که قدرت خریدشان هر روز کم‌تر و کم‌تر می‌شود.اگر فردا روزی قیمت‌ها به خاطر این آسیب‌های اقلیمی دوباره پر کشید، چه کسی پاسخگوی جیب خالی و دلهره‌ی خانواده‌های ما خواهد بود؟

 توسعه نفوذ بیمه محصولات کشاورزی مهم‌ترین عامل در بلایای طبیعی

در این زمینه محمدعلی صادقی، معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به پیش‌بینی‌های صادرشده از سوی وزارتخانه و مدیریت بحران سازمان اظهار کرد: از زمان دریافت هشدارهای مربوط به پدیده ال‌نینو، این موارد به ترتیب به بهره‌برداران اعلام شده است. مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده شامل ارسال هشدارهای پیامکی به موقع در شرایط جوی نامناسب، تأمین سوخت جایگزین چون موتور دیزل و مولد برق برای واحدهای تولیدی و بهسازی و نوسازی جایگاه‌ها بوده است.

وی افزود: همچنین توصیه‌های لازم مبنی بر عدم استقرار کلنی‌های زنبورعسل در کنار رودخانه‌ها و مسیل‌ها و عدم نزدیک شدن عشایر و دامداران به سیلاب‌ها و حریم رودخانه‌ها در قالب اطلاعیه‌ها برای پیشگیری از خسارات احتمالی، صادر شده است.

معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان با بیان اینکه خوشبختانه تاکنون گزارش خاصی از بروز خسارت در بخش کشاورزی و دامپروری دریافت نشده است، ادامه داد: ایمن‌سازی جایگاه‌ها و انبارها در برابر روان‌آب‌ها و سیلاب‌ها، ذخیره‌سازی و نگهداری خوراک و علوفه به میزان کافی، آماده‌سازی جایگاه امن و مسیرهای جایگزین، رصد و پایش سلامت دام و طیور و آمادگی تیم‌های دامپزشکی جهت واکسیناسیون اضطراری و حضور به موقع در مناطق آسیب‌دیده از دیگر برنامه‌های در دستور کار است. همچنین هماهنگی برای جابه‌جایی اضطراری دام‌های عشایری، هدایت دام‌ها به نقاط امن، تأمین آب و علوفه خشک و شناسایی نقاط مرتفع و امن صورت گرفته است.

این مسئول با اشاره به آمادگی واحدهای صنعتی پرورش طیور در برابر ناهنجاری‌های اقلیمی گفت: هشدارهای لازم در خصوص سیستم‌های تهویه، روشنایی و گرمایشی به این واحدها داده شده تا آمادگی لازم برای مقابله با مواقع بحرانی احتمالی را داشته باشند.

وی در زمینه تدابیر پیش‌بینی شده برای جبران خسارت‌های احتمالی و تأمین زنجیره غذایی شهروندان خاطرنشان کرد: مهم‌ترین ابزار ما برای جبران خسارت در صورت بروز پدیده ال‌نینو، توسعه نفوذ بیمه محصولات کشاورزی است. در این راستا با برگزاری کلاس‌های آموزشی و توجیهی در شهرستان‌ها و فعال‌سازی کارگزاران صندوق بیمه، تلاش کرده‌ایم تا ضریب نفوذ بیمه را افزایش دهیم تا در صورت بروز هرگونه حادثه، بخشی از خسارت‌ها جبران شود.

معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان گفت: همچنین در خصوص تأمین نهاده‌ها، بخش عمده‌ای از نیاز واحدهای پرورشی از پیش تأمین شده و به خود واحدها نیز توصیه شده است که نهاده‌های مورد نیاز حداقل یک تا دو هفته خود را ذخیره کنند تا در صورت بروز حادثه، وقفه‌ای در تأمین زنجیره غذایی ایجاد نشود.

 شکاف میان الگوی کشت و دسترسی واقعی بهره‌بردار

همچنین در این زمینه پیمان حائری، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان در گفت‌و گو با صدای زنجان با اشاره به پیش‌بینی شرایط جوی و ضرورت صیانت از تولید، اظهار کرد: با توجه به حاکم شدن سرما و بارش‌ها و همچنین هشدار‌های صادر شده برای پدیده ال‌نینو در استان، تمهیدات لازم از تیرماه در دستور کار قرار گرفت. وی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین اولویت‌های این سازمان تأمین و توزیع به‌موقع نهاده‌ها در اختیار کشاورزان بود، از این رو با پیگیری از وزارتخانه، الگوی کشت حدود یک ماه زودتر به استان ابلاغ شد.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان با بیان اینکه برای نخستین بار، توزیع کود کشاورزی از 15 مردادماه سال جاری آغاز شد، افزود: امسال یک ماه زودتر از روال معمول سال‌های گذشته توزیع کود کشاورزی انجام گرفت تا نهاده به موقع به دست زارعان برسد. همچنین بذر مورد نیاز و سموم ضدعفونی‌کننده بذر گندم نیز تأمین و در اختیار کشاورزان قرار گرفت.

این مسئول با اشاره به تشویق کشاورزان به کشت زودهنگام گندم تصریح کرد: بیشترین سطح زیر کشت استان به محصول گندم اختصاص دارد و بخش عمده اراضی ما دیم است؛ لذا تلاش شده کشت به موقع انجام شود تا علاوه بر جلوگیری از آسیب سرما به بذر، مزارع از موهبت بارش‌های پاییزی حداکثر بهره را ببرند.

وی خاطرنشان کرد: تاکنون حدود70 درصد سطح سبز در مزارع گندم دیم استان زنجان محقق شده در حالی که سال گذشته در همین مقطع زمانی، به دلیل عدم بارندگی هیچ‌گونه سطح سبزی در مزارع نداشتیم؛ امسال مزارعی که در موعد مقرر کشت شده‌اند کاملاً سبز شده و تنها مزارعی که کشت دیرهنگام داشته‌اند در مرحله جوانه‌زنی هستند.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی زنجان در ادامه به سایر محصولات زراعی و باغی اشاره کرد و گفت: در خصوص محصولاتی نظیر پیاز، لوبیا و سیب‌زمینی هشدارهای لازم به کشاورزان داده شد تا پیش از آغاز بارش‌های پاییزی و خیس شدن زمین، اقدام به برداشت و انتقال سریع محصولات به انبارها کنند؛ چرا که ماندن محصول زیر باران و تعویق برداشت، باعث افت شدید کیفیت و تحمیل خسارت اقتصادی می‌شد که خوشبختانه با همراهی کشاورزان، برداشت به‌موقع محقق شد.

این مسئول همچنین درباره کشت محصولات علوفه‌ای و نهاده دامی در استان بیان کرد: برای تأمین نهاده و خوراک دام، سطح قابل توجهی از اراضی شهرستان‌ها زیر کشت یونجه، ماشک، خلر، نخود علوفه‌ای، جو قصیل و ذرت علوفه‌ای رفته است؛ بخش قابل توجهی از خوراک دام مورد نیاز دامداری‌ها در داخل خود استان و توسط کشاورزان زنجانی تولید می‌شود و در اختیار دامداران قرار می‌گیرد.