هاجر کشاورزی- تا به حال برای شما هم پیش آمده است که ساعات نزدیک به ظهر هنگام عبور از خیابانها، فضای سبز و یا پارکها شاهد آبیاری چمن توسط کارگران شهرداری باشید آنهم در روزهایی که همه داد از بی‌آبی می‌زنند و همه روزه خبرهای مربوط به بحران آب از رسانه‌ها مخابره می‌شود.

صرف نظر از آبیاری چمن در ساعات ظهر که جز تبخیر و هدر رفت آب عایدی دیگری ندارد، همین استفاده بیش از حد آب برای ایجاد یک فضای سبز چندمتری خود هزینه‌های زیادی را بدنبال دارد که با توجه به شرایط فعلی لزوم بازنگری و تغییر آن بشدت احساس شده و در این راستا فعالان محیط زیستی و شهروندان نیز با حساسیت این مسئله را دنبال می‌کنند.

در همین راستا بود که در ماه جاری مصوبه محدود نمودن كاشت چمن در شورای اسلامی شهر زنجان توسط رئیس کمیسیون معماری و عمران شورای شهر  مطرح شد و با استقبال اعضای شورای شهر زنجان به تصویب رسید هر چند این مصوبه شورا در آغاز راه اجرایی شدن است اما با رسانه‌ای شدن این مصوبه شاهد واکنش‌های متفاوتی از سوی شهروندان و فعالان زیست محیطی به این مصوبه بوده‌ایم.

شهر بی روح می‌شود

از بین رفتن زیبایی بصری میدان‌ها نظر یکی از شهروندان در این باره بود که این شهروند در گفت‌وگو با خبرنگار صدای زنجان با اذعان به اینکه محل تفریح روزهای آخر هفته ما همین رفتن به پارکها و استفاده از فضای سبز است، ابراز می‌کند: چیدن چند سنگ نمی‌تواند جای سبزه و چمن را برای ما پر کند و به نظر من اجرای این طرح‌ها صرفا هزینه اضافی برای شهرداری تحمیل کرده و در نهایت نیز شهر را بی‌روح می‌کند و زیبایی بصری میدان‌ها از بین می‌رود.

وی اضافه می‌کند: مسئولان شهری به جای اجرای طرح‌های جدید و از بین بردن چمن‌هایی که هزینه زیادی برای کاشت و نگهداری آن شده  به فکر ایجاد فضاهای جدید باشند که بتوانند طرح‌های جدید را در آنجا به اجرا بگذارند.

این شهروند معتقد است نباید با طرحی که معلوم نیست از آن استقبال می‌شود یا نه هزینه‌های اضافی کرد و بعدها مجبور شد دوباره همین هزینه‌ها را اجرا کرد و چمن کاشت.

در کنار اظهارات مخالف این شهروند، بسیاری از فعالان زیست محیطی بر لزوم حفظ منابع آبی تاکید کرده و اجرای ممنوعیت کاشت چمن را یک طرح موفق برای جلوگیری از هدر رفت آب می‌دانند و به اذعان این افراد می‌توان از گیاهان دیگری که مقاوم به کم‌آبی هستند بهره برد تا هر روز شاهد آبیاری چمن آنهم به روش غیر اصولی و با پرت آب بالا توسط ماموران شهرداری نبود.

درختان بیشتری می‌کاریم

در این باره خان‌مرادی، سرپرست سازمان سیما و منظر شهری شهرداری زنجان نیز معتقد است چمن حتی اکسیژن موجود در هوا را جذب می‌کند، می‌گوید: با توجه به کاشت چمن در رفیوژ میانی خیابان‌ها همواره مخاطرات جانی برای ماموران در هنگام آبیاری وجود داشته و در کنار آن هزینه‌های زیادی به شهرداری بابت نگهداری از این فضای سبز می‌شود که اگر بتوانیم کاشت درختان بیشتری که متناسب با اقلیم زنجان باشند را داشته باشیم به مراتب زیباسازی بهتری اتفاق خواهد افتاد .

محمدی از شهروندانی است که موافق با اجرای طرح ممنوعیت چمن است و ابراز می‌کند: به جای کاشت چمن می‌توان مانند شهرهایی همچون کاشان، اصفهان و تهران از طرح‌های جایگزین استفاده کرد و کاشت درختان و گیاهان مقاوم به کم‌آبی را داشت تا در کنار حفظ فضای سبز، مصرف آب روزانه  این درختان را کاهش داد.

اجرای سنگفرش سبب کاهش هزینه‌ها می‌شود

با توجه به ارائه این طرح از طرف رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر زنجان، جزئیات اجرای این طرح و ابهامات موجود در گفت‌وگو با حمیدی مورد بررسی  قرار گرفت که این مقام مسئول در ابتدای سخنان خود اجرای این طرح را اعمال هزینه اضافی برای مدیریت شهری ندانسته و ابراز کرد: اجرای این طرح نه تنها هزینه اضافی نبوده و بلکه سبب کاهش هزینه‌ها نیز می‌شود و قرار نیست در تمامی فضاهای سبز شهر زنجان اجرایی شود و در جاهایی که درختان و چمن به خوبی شکل گرفته‌اند نیازی به انجام اینکار نداریم .

رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر زنجان می‌گوید: در گام نخست در پارک‌های در دست احداث و میدان‌ها و معابری که کار خاصی بروی آنها صورت نگرفته و نیاز به انجام ترمیم دارند جایگزینی چمن با درختکاری و یا سنگفرش صورت می‌گیرد و نکته‌‌ای که باید در نظر داشت و مورد ابهام شهروندان نیز هست این است که با اجرای این طرح سطح فضای سبز شهر کم نمی‌شود بلکه فضای تعاملی در پارک‌ها و محیط شهر فراهم شده و افزایش سطح مفرش پارک‌ها موجب شکل‌گیری بیشتر ارتباطات اجتماعی بین شهروندان می‌شود که در این باره باید گفت صرفا چمن را به عنوان فضای سبز نخواهیم داشت.

اجرای طرح به صورت پایلوت در پارک گلشهر

این عضو شورای شهر زنجان از اجرای این طرح به صورت پایلوت در پارک گلشهر خبر داده و اظهار می‌کند: با توجه به اینکه پارک گلشهر در حال ساخت بوده طرح ممنوعیت کاشت چمن و سنگفرش شدن به اجرا گذاشته و ایجاد سکو‌ها و میزهای سنگی نیز پیش‌بینی شده است. 

وی با اذعان به اینکه در طرح پيشنهادي محدودیتی در  کاشت درخت نداریم و تنها کاشت چمن به شکل کنونی محدود می‌شود، عنوان کرد: کاشتن چمن و گلکاری به عنوان دو عنصر زیبا‌سازی در دهه‌های گذشته تا به امروز بکارگرفته شده‌‌اند  اما استفاده از این دو عنصر نیازمند استفاده از آب زیادی است که می‌توان راهکارهای دیگری برای زیبا‌سازی بکار برد.

70 درصد درختان کاشته شده در سطح شهر سازگار با محیط زنجان نیست

حمیدی با بیان اینکه 70 درصد درختان کاشته شده در سطح شهر سازگار با محیط زنجان نبوده و مصرف آب زیاد و یا حساسیت‌زا هستند، تصریح می‌کند: مطالعات بر روی بهترین الگوی کشت درخت در فضاهای سبز زنجان در حال انجام بوده و سعی داریم تا درختانی که بیشترین سازگاری را با شرایط اقلیمی و جوی زنجان داشته و مصرف آب پایین دارند در درختکاری مورد استفاده قرار گیرند.

این عضو شورای شهر زنجان جلوگیری از هدر رفت آب و کاهش هزینه‌های پرداخت شده به ماموران شهرداری برای آبیاری این چمن‌ها را از جمله صرفه‌جویی‌ها در اجرای این طرح دانسته و تصریح می‌کند: اسراف آب توسط كارگران فضاي سبز و آبياري غير اصولي در اين روزهاي گرم و وضعيت كم‌آبي كشور یک موضوع آزار‌دهنده است که در این زمینه نیازمند اعمال تغییرات هستیم و محدوديت كاشت چمن در سطح شهر می‌تواند در کنار جلوگیری از هدر رفت آب که بیشتر از آب‌های زیر زمینی است از حجم کار نیروی انسانی نیز بکاهد.

رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر زنجان با اذعان به اینکه یکی از کارهای ضروری برای کاهش مصرف آب ارائه آموزش در خصوص نحوه آبياري صحيح به كارگران خدماتی شهرداری است، تصریح می‌کند: در کنار اجرای طرح بایستی به سمت مکانیزه شدن آبیاری‌ها و ارائه آموزش نحوه صحیح آبیاری حرکت کرد و در وضعيت بحراني آب در كشور و اثرات منفي آن بایستی در قالب سخنراني و نمايش كليپ و تصوير براي كارگران تشريح شود چرا که مسلما آگاهي از ابعاد فاجعه در نحوه عمل این افراد تاثيرگذار است .

حمیدی در ادامه به تغيير الگوي فضاي سبز از شكل كنوني به الگوی زيباي خشك اشاره کرده و می‌گوید: در ابتدا باید بگویم که اغلب مردم ذهنيت منفي نسبت به كلمه خشك دارند در نتيجه برخي احساس مي‌كنند پياده‌سازي اين الگو، چهره شهر را زشت و بي‌روح مي‌كند حتي اگر اين چنين هم باشد، چاره‌اي غير از آن نيست چون واقعا بحران آب وجود دارد و چمن هم عنصر مفيد زيست محيطي و شهرسازي نبوده بلكه مضراتي هم دارد که از جمله این مضرات می‌توان به نياز آبي بالا، هزينه نگهداري زياد و فاقد كاركرد زيست محيطي اشاره کرد.

این مقام مسئول با اذعان به اینکه بخش اعظمی از مصرف آب شهرداری صرف آبیاری فضای سبز(چمن) می‌شود، اضافه می کند: موظف کردن شهرداری به اجرای ممنوعیت کشت چمن در مرحله نخست صرفه‌جویی در مصرف آب و در مراحل بعد ارائه الگوی بدیع و جدید را در طراحی فضاهای شهری بدنبال خواهد داشت بطوریکه می‌توانیم از فضای جدید برای برگزاری گردهمایی‌های مناسبتی و مراسمات فرهنگی و مذهبی استفاده کنیم.

هزینه‌ آبیاری و نگهداری از فضای سنگ‌فرش به مراتب پایین‌تر از کاشت چمن است

حال پس از تصویب ممنوعیت کشت چمن باید دید موضوع در شهرداری چگونه اجرایی خواهد شد که در این راستا به سراغ خان‌مرادی سرپرست سازمان سیما و منظر شهری شهرداری زنجان رفتیم که این مقام مسئول در این باره با اذعان به اینکه برای سال‌های آینده بحث توسعه فضای سبز را به این شکل نخواهیم داشت، می‌گوید: نوع جدیدی از طراحی فضای سبز را خواهیم داشت که با هزینه اولیه بالاتر اجرایی می‌شود اما در ادامه هزینه‌ آبیاری و نگهداری از این فضای ایجاد شده به مراتب پایین‌تر از کاشت چمن خواهد بود.

سرپرست سازمان سیما و منظر شهری شهرداری زنجان با اشاره به اینکه گیاهان مقاوم به کم‌آبی و نیز متناسب با اقلیم زنجان در فضاهای سبز بکار گرفته ‌می‌شوند، ابراز می‌کند: در چند سال آینده دیگر چمن را به عنوان پوشش گیاهی فضای سبز نخواهیم داشت و در مقابل بوته‌ها و گیاهان تزئینی همچون زالزالک که مقاوم به شرایط کم‌آبی است را کشت خواهیم کرد.

آبیاری بین ساعات 12 تا 16 عصر ممنوع است

خان‌مرادی در پاسخ به سوال زنجان در خصوص میزان هدررفت آب در سیستم آبیاری فعلی با بیان اینکه میزان هدر رفت آب را نمی‌توان به طور دقیق مشخص کرد، می‌گوید: برای کاهش هدر رفت آب تغییراتی را اعمال کرده‌ایم که از جمله این تغییرات ساعت آبیاری در ساعات ظهر و بین ساعات 12 تا 16 عصر ممنوع شده است و در کنار این موضوع نوع آبیاری را در بسیاری از فضاهایی که امکان آن وجود داشت به آبیاری بارانی تغییر داده و آبیاری با شلنگ را حذف کرده‌ایم.

این مقام مسئول در شهرداری زنجان با اشاره به اجرای طرح آبیاری قطره‌ای در رفیوژ طولی بین دو لاین خیابان‌ها عنوان می‌کند: با توجه به اینکه امکان اجرای آبیاری تحت فشار در این فضاهای محدود امکان‌پذیر نیست از سیستم آبیاری قطره‌ای استفاده شده است.

سرپرست سازمان سیما و منظر شهری شهرداری زنجان با اشاره به اینکه استارت اجرای سنگ‌فرش در رفیوژ میانی در خیابان فاتح کلید خورده است، یادآور می‌شود: در ادامه نیز در پروژه‌هایی که در سطح شهر اجرا می‌شود دیگر به جای چمن سنگ‌فرش و طراحی باکس کاشت گیاهان و درخچه و درخت‌ها را خواهیم داشت که زیبایی ایجاد شده به مراتب بیشتر از کاشت چمن خواهد بود.

خان‌مرادی با اشاره به وجود نگرانی در بین شهروندان برای کاهش فضاهای سبز می‌گوید: اجرای یک طرح جدید به منزله حذف فضاهای سبز نبوده و نیست و قرار است در فضاهای جدید این موضوع عملیاتی شود .

خان‌مرادی در پایان صحبت‌های خود از حرکت شهرداری به سمت مدیریت شهری مدرن و توسعه یافته سخن گفت که در کنار توجه به هزینه‌ها بتوان خدمات بهتر و مطلوب‌تری را به شهروندان ارائه کرد موضوعی که باید دید در گام نخست آن و در اجرای ممنوعیت کاشت چمن در راستای اصلاح الگوی مصرف آب محقق خواهد شد یا نه؟

#سنگ‌فرش خیابان زنجان، سرپرست سازمان سیما و منظر شهری شهرداری زنجان