زهرا احمدی- در سال‌های اخیر کشاورزان استان زنجان به کاشت زعفران« طلای سرخ» رغبت زیادی نشان داده‌اند زیرا علاوه بر نیاز کمتر این گیاه به آب، درآمدزایی بالایی دارد و با توجه به اینکه تمام مناطق استان مستعد برای کشت و تولید زعفران است فرصت خوبی برای رونق این محصول در استان است.

به گفته کارشناس مسئول گیاهان دارویی سازمان جهاد کشاورزی استان؛ قدمت کاشت زعفران در استان زنجان به بیش از 400 سال قبل و حتی در دوره مادها برمی‌گردد که در منطقه‌ای ما بین استان همدان و زنجان، در شهرستان خدابنده کاشت میشده ولی بنا به دلایلی کاشت آن متوقف شده است.

وی ادامه داد: هم اکنون 68 هکتار از زمینهای کشاورزی استان به کاشت زعفران اختصاص یافته که بیشترین آن در شهرستانهای خدابنده با 14.5 هکتار، ماهنشان  15.5 هکتار و زنجان با 13 هکتار است.

منوچهر کریمی با عنوان اینکه کاشت زعفران حدود 5 سال است که به صورت جدی در استان آغاز شده، گفت: علاوه بر این، در شهرستانهای سلطانیه، خرمدره، ایجرود و ابهر نیز این محصول ارزشمند کاشت و براشت می‌شود.

وی با بیان اینکه تولید زعفران در استان نسبت به معدل کشوری در حد نرمال است، ابراز کرد: متوسط تولید زعفران در کشور 3.5 کیلو در هکتار است و این مقدار در استان 4 کیلو در هکتار است ولی با توجه به اینکه تجربه و مدیریت کشاورزان خراسانی در تولید این محصول بیشتر است کشاورزان نمونه شهرهای خراسان تا 30 کیلو در هکتار نیز توانسته‌اند این محصول را برداشت کنند.

این مسئول با بیان اینکه در سال جاری میزان برداشت زعفران از مزارع استان به 200 کیلوگرم رسیده است، اظهار کرد: هم اکنون قیمت هر کیلو زعفران در بازار بالای 15 میلیون تومان به صورت فله است ولی اگر به صوت بسته بندی عرضه شود قطعا قیمت بالاتری دارد.

وی با بیان اینکه بیشتر زعفران تولیدی استان برای مصرف داخلی استان به فروش می‌رسد، ادامه داد: امسال مقداری کمتری از این محصول استان حدود 10 تا 15 کیلوگرم  به کشورهای عربی و ترکیه صادر شده است.

وی در پاسخ به اینکه آیا واحدی برای بسته بندی این محصول در استان وجود دارد یا خیر، خاطر نشان کرد: در حال حاضر شرکتی با عنوان زرتاب مسئولیت بسته بندی زعفران استان را دارد ولی با توجه به اینکه زعفران استان تولید بالایی ندارد این شرکت در ایامی از سال فعال است.

وی با عنوان اینکه 150 مرزعه کوچک تا بزرگ در استان ویژه کاشت زعفران وجود دارد، خاطر نشان کرد: مساحت این مزارع از 2 هزار متر مربع تا 1.5 هکتار است  و چون کشاورزان در کنار کاشت محصولات دیگر مشغول به تولید زعفران هستند درآمد به صورت حرفه ای در استان وجود ندارد و کاشت زعفران در استان به عنوان شغل جانبی برای کشاورزان محسوب می شود.

عدم گواهی بهداشت پیاز خراسان

کریمی با ابراز اینکه کاشت و ترغیب تولید محصول زعفران در استان روبه رشدی داشت، اظهار کرد: از ابتدای امسال خراسان پیازهای زعفران را بدون گواهی بهداشت عرضه میکند زیرا ادعا دارند این پیازها آلوده به بیماریهای باکتریایی هستند و سازمان جهاد کشاورزی استان نیز برای جلوگیری از سرایت این آلودگی به گیاهان دیگر مُصر برای خرید و عرضه آن به کشاورزان استان نیست.

وی معتقد است: ممکن است یکی از دلایل عدم عرضه پیاز زعفران استانهای خراسان به استانهای دیگر به بهانه آلودگی پیاز زعفران، انحصاری کردن محصول زعفران به خودشان است تا در استانهای دیگر تولید زعفران کاهش یابد.

این مسئول تاکید کرد: هم اکنون توزیع پیاز زعفران توسط سازمان جهاد کشاورزی استان انجام نمی‌شود ولی افرادی هستند که در این زمینه فعالیت دارند.

حمایت؛ در صورت گواهی بهداشت

به گفته کریمی حمایتها و تسهیلاتی که قبلا به کشاورزان زعفران کار استان ارائه می شد هم اکنون امکان پذیر نیست، توضیح داد: در صورت ارائه گواهی بهداشت سلامت پیاز زعفران، تسهیلات کم بهره 9 درصد تا سقف 50 میلیون تومان در هر هکتار برای کشاورزان ارائه می شود و علاوه بر آن 30 درصد هزینه خرید پیازچه زعفران به صورت یارانه ای از سوی دولت پرداخت می شد ولی هم اکنون به دلیل نبود گواهی بهداشت این تسهیلات ارائه نمی شود.

وی افزود: شرکتهای پشتیبان که به صورت خصوصی فعالیت دارند با مجوز سازمان جهاد کشاورزی استان در زمینه آموزش کاشت محصول زعفران، خرید پیاز و راهنمایی لازم را به کشاورزان راغب به کاشت زعفران ارائه میدهند.

با توجه به اینکه پیاز زعفران 7 سال زیر خاک می ماند و در این مدت برداشت زعفران امکان پذیر است، کریمی اعتقاد دارد: عرضه زعفران در یک زمین کشاورزی به مدت 7 سال است که در سالهای اول و دوم زعفران کمتر ولی در سال سوم بیشترین زعفران از زمین برداشت میشود و از سال ششم به بعد تولید و باردهی کاهش می یابد و چون از سال هفتم به علت اینکه ارزش آبیاری ندارد و برای کشاورز صرفی ندارد، جای پیاز ها را تغییر میدهند.

تیرماه کاشت و آبان برداشت میشود

وی بهترین زمان کشت زعفران در استان زنجان را اواخر خرداد و اوایل تیرماه عنوان کرد و گفت: در اواخر شهریور نیز می توان این محصول را کشت کرد ولی زمان برداشت آن اواخر آبان ماه و اوایل آذرماه است.

کارشناس مسئول گیاهان دارویی استان تاکید کرد: بسیاری از کارشناسان معتقدند زعفران یک گیاه مقاوم در برابر کم آبی است و نیاز به آب کمتری دارد و این موضوع صحت زیادی ندارد به دلیل اینکه این گیاه در ایام بارش باران رشد میکند نیاز به آبیاری زیادی ندارد.

وی توضیح داد: این گیاه حداقل سه نوبت در دوره رشد، ابتدا در اواخر شهریور و سپس در زمان گل دهی و در اواخر اردیبهشت سال بعد آبیاری می شود و بیشتر آب مورد نیاز خود را از بارش های سال تامین می‌کند.

کیفیت بالای زعفران استان

وی کیفیت زعفران استان را بهتر از زعفران استان های خراسان عنوان کرد و گفت: سه سال گذشته با توجه به آزمایشاتی که مبنی بر رنگ و خوص زعفران کشور انجام شد کیفیت زعفران استان از مرغوبیت بالایی برخوردار بود که عدم استفاده از سم و کودهای شیمیایی یکی از دلایل مهم ارگانیک و سالم بودن زعفران استان زنجان بوده است.

کریمی با بیان اینکه تاکنون سرمازدگی زعفران در استان ثبت نشده است، ابراز کرد: این محصول مقاوم به سرما بوده و فقط در سرمای زود رس در ایام پاییز ممکن است خسارات کمتری به کشاورزان وارد کند.

در ادامه با محسن نورمحمدی یکی از تولیدکنندگان زعفران در استان گفتگو داشتیم که به آن می‌پردازیم.

نورمحمدی با ابراز اینکه کاشت زعفران در استان به غیر از شهرستان طارم قابل کشت استان است، ادامه می دهد: به دلیل اینکه این محصول 7 سال باردهی دارد زمین زراعی میبایست اجاره نباشد زیرا زمین اجاره ای برای کشاورز صرفه اقتصادی نخواهد داشت.

یکبار هزینه 7 سال درآمد

وی با بیان اینکه 3 هکتار از زمینهای خود را برای کاشت زعفران اختصاص داده است، گفت: این محصول به دلیل اینکه فقط یکبار هزینه داشته و 7 سال درآمد برای کشاورز به همراه دارد درآمدزایی مناسبی دارد به شرط اینکه کشاورز آموزش کافی در این زمینه داشته باشد.

وی به قیمت پیازچه زعفران اشاره کرد و تصریح کرد: هم اکنون قیمت پیازچه زعفران 7 تا 15 هزار تومان است که  برای هر هکتار زمین 6 تن پیازچه نیاز است و میبایست برای سال نخست کاشت این محصول 45 میلیون تومان هزینه کرد ولی تا 7 سال درامدزایی داشت.

زنجان خودکفا در پیازچه زعفران

نورمحمدی با تاکید بر اینکه هم اکنون خزانه پیازچه در استان ایجاد شده است، ابراز کرد: از سال آینده نیازی به خرید پیازچه از استانهای خراسان نداریم و ذخیره کافی برای پیازچه زعفران در استان داریم و در این زمینه تاحدودی خودکفا شده ایم.