پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ ثمین شکوری: مسئله کمبود بارش برف و باران و به تبع آن کم‌آبی و خشکسالی حاکم بر کشور، به یکی از دغدغه‌های اساسی تبدیل شده بود که به گفته بسیاری از کارشناسان و صاحب نظران، اجرای ایده بارور‌سازی ابر‌ها می‌تواند یک راه حل برای مقابله با خشکسالی باشد. نخستین عملیات پروژه بارورسازی ابرها در سال آبی 1405- 1404، در 24 آبان ماه در منطقه شمال غرب کشور و حوضه آبریز دریاچه ارومیه باتوجه به عبور سامانه بارشی مناسب به کشور، با اعزام یک فروند هواپیمای مجهز به تجهیزات بارورسازی ابرها به منطقه انجام شد.

باتوجه به اجرای عملیات بارور‌سازی ابرها در چند استان کشور، حال این مسئله مورد بررسی است که چرا با‌وجود اهمیت مسئله کمبود آب در استان زنجان، این عملیات در استان اجرا نشده است؟ آیا تدابیر دیگری برای حل مسئله کمبود بارش‌ها اندیشیده شده است؟

کاهش بارش‌ها نسبت به میانگین بلند مدت بازه مشابه سال گذشته در استان

در این زمینه پگاه ملایی، معاون توسعه، پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات جوی اداره‌کل هواشناسی استان زنجان در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به کاهش بارش‌ها نسبت به میانگین بلند مدت بازه مشابه سال گذشته در استان، اظهار کرد: میزان بارش استان زنجان  در سال زراعی جاری از اول مهر‌ماه 1404 تا پایان روز 11 بهمن  ماه، 95.5 میلی متر بوده است که نسبت به میزان بارش سال گذشته مدت مشابه (92 میلی متر ) 4 درصد افزایش و نسبت به  میانگین بلند مدت بازه مشابه (119.8 میلی متر) 20 درصد کاهش داشته است.

وی با اشاره به مقدار بارش‌ها در کشور، عنوان کرد: میزان بارش کشور در سال زراعی جاری از اول مهرماه 1404 تا پایان روز 11 بهمن‌ماه 105.7 میلی متر بوده است که نسبت به میزان بارش سال گذشته مدت مشابه (48.4میلی متر) 119 درصد افزایش و نسبت به  میانگین بلند مدت بازه مشابه (103.2 میلی متر) 2 در صد افزایش داشته است.

ملایی با اشاره به مقدار بیشترین بارش‌ها در استان زنجان، افزود: بیشترین میزان بارش استان در شهرستان ماهنشان به میزان 136.8 میلی متر و کمترین میزان بارش در شهرستان سلطانیه 65.7میلی متر بوده؛ این مقدار در شهرستان زنجان نیز 91.3 میلی متر به ثبت رسیده است.

کمبود آب طی سال های متوالی بوجود آمده است

معاون توسعه، پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات جوی اداره‌کل هواشناسی استان زنجان با بیان اینکه پیش‌بینی‌های بلند مدت فصلی برای استان زنجان در ماه‌های پیش‌رو نرمال است، مطرح کرد: امیدواریم بارش‌ها مطابق با پیش‌بینی‌ها تحقق پیدا کند؛ هرچند کم بارشی تجمعی از پاییز وجود دارد ولی امیدوار هستیم که بارش های پیش رو بتواند کاهش رو جبران و میزان بارش سال زراعی به حد نرمال برسد.

این مسئول با بیان اینکه با وجود بارش های نرمال باز هم  وضعیت منابع آبی  مناسب نخواهد بود، افزود: کمبود آب از قبل وجود دارد و طی سال های متوالی بوجود آمده است، بحث افزایش دما و تنش های خشکی هم قابل تامل است و مستلزم توجه مردم و مسئولین استانی در بحث مدیریت منابع آبی و مصرف می باشد؛ ضروری است که  صرفه جویی در مصرف  آب و مصرف بهینه در دستور کار همه مردم قرار گیرد.

 یکی از مشکلات اصلی بارورسازی ابرها، عدم قطعیت تاثیر‌گذاری بر بارندگی است

وی با اشاره به اجرای عملیات بارورسازی ابر‌ها در استان زنجان، گفت:  متولی این بخش وزارت نیرو است و باید شرایط بارش فراهم باشد تا بارور سازی ابرها صورت پذیرد؛ طبق آخرین گزارشات ارائه شده از سوی سازمان جهانی هواشناسی، یکی از مشکلات اصلی بارورسازی ابرها، عدم قطعیت تاثیر‌گذاری بر بارندگی و برآورد میزان افزایش بارش است.

معاون توسعه، پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات جوی اداره‌کل هواشناسی استان زنجان ادامه داد: بارورسازی ابرها موضوعی تحقیقی است و این کار بایستی بر اساس اصول و شناخت علمی ازسامانه‌های جوی، ابری، برهمکنش‌های درون ابر و مبتنی بر نتایج وسنجش‌های ‌فنی و علمی توسعه داده شود، نمی‌توان در سامانه‌های ابری و در همه مناطق بارورسازی، انتظار نتایج مثبت داشت.

پروژه بارورسازی ابر‌ها به علت نبود حمایت‌های کافی، متوقف شد

همچنین در این زمینه مرتضی واحد‌پور، عضو هیئت علمی و استاد تمام رشته شیمی فیزیک دانشگاه زنجان در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به فعالیت خود در حوزه بارور‌سازی ابر‌ها، اظهار کرد: حدود سال 1401، پروژه‌ بارور‌سازی ابر‌ها درحد مراحل آزمایشگاهی اجرا شد که ابر‌ها ساخته و سپس تبدیل به آب می‌شد.

وی با اشاره به بالا بودن هزینه پروژه بارور‌سازی ابر‌ها، عنوان کرد: در این پروژه اصطلاحا ساخت رعد برق مصنوعی انجام می‌شد که از هزینه‌های بسیار بالایی برخوردار بود و در‌حال حاضر حدود 2 سالی است که به دلیل محدودیت در تامین مالی هزینه‌های پروژه، از ادامه آزمایشات عملی این تحقیقات فاصله گرفته‌ایم.

عضو هیئت علمی دانشگاه زنجان با بیان اینکه حمایت‌ها از اجرای این پروژه صرفا در‌حد سخن و کلام بوده است، گفت: افراد مختلفی در کلام از ما حمایت کردند اما وقتی نوبت به خرید قطعه یا حتی گاها پرداخت مبلغی می‌رسید، اقدام و حمایتی صورت نمی‌گرفت.

این استاد با اشاره به سرمایه‌گذاری در این عرصه، افزود: اگر سرمایه‌گذاری مناسبی روی بحث بارورسازی ابر‌ها در استان زنجان صورت گیرد، این طرح قابلیت اجرا خواهد داشت.

بارورسازی ابر‌ها در اختیار استان‌ها نیست

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان در آخرین اظهار نظر خود در پاسخ به سؤالی درباره بارورسازی ابرها مطرح کرده بود: موضوع بارور‌سازی ابر‌ها در اختیار استان‌ها نیست و به‌صورت متمرکز از سوی وزارت نیرو و سازمان‌های تخصصی هواشناسی مدیریت می‌شود.

اکبر باقری، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان در گفت‌و‌گو با رسانه‌ها با اشاره به روند مدیریت منابع آبی در استان، افزود: با تدابیر انجام‌شده، استان زنجان با مشکل جیره‌بندی آب مواجه نخواهد شد و جای هیچ‌گونه نگرانی برای مردم استان وجود ندارد؛ متأسفانه بعضاً اظهارنظرهایی صورت می‌گیرد که موجب نگرانی مردم می‌شود، اما تأکید ما این است که در حوزه آب شرب، مشکلی در استان نخواهیم داشت و مردم از نظر تأمین آب در اولویت اول ما قرار دارند.