پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/  رئیس اداره میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی شهرستان زنجان گفت: اماکن مذهبی در محلات فرسوده، ظرفیت‌های مغفول در سایه نارسایی‌های کالبدی و کمبود اعتبارات بازآفرینی هستند که می‌توانند به فرصت‌های بزرگ فرهنگی، گردشگری و شهری تبدیل شوند.

مهدی باقری افزود: اماکن مذهبی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کانون‌های هویتی، اجتماعی و فرهنگی شهرها، سالهاست در دل محلات قدیمی و بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری استقرار یافته‌اند.

وی اضافه کرد: محلاتی که امروز بیش از هر زمان دیگر با مجموعه‌ای از مشکلات کالبدی، ترافیکی و خدماتی مواجه‌اند و همین مساله، بهره‌برداری مناسب از ظرفیت‌های مذهبی و گردشگری این فضاها را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است.

رئیس اداره میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی شهرستان زنجان گفت: بافت‌های قدیمی شهری که بسیاری از این اماکن مذهبی در آن قرار گرفته‌اند، عمدتا از نظر عرض کم معابر، دسترسی دشوار، کمبود پارکینگ، ضعف زیرساخت‌های خدماتی، فرسودگی ابنیه، محدودیت تردد خودروهای امدادی و عمومی و کمبود امکانات رفاهی از جمله سرویس‌های بهداشتی با مشکلات انباشته مواجه‌اند.

ساماندهی زیرساخت ها عاملی مهم در توسعه گردشگری اماکن مذهبی

وی اظهار داشت: این وضعیت نه‌ تنها کیفیت حضور زائران و مجاوران را کاهش داده، بلکه در مناسبت‌های مذهبی و ایام پرمراجعه، فشار مضاعفی بر ساکنان محلی و مدیریت شهری وارد می‌کند.

باقری افزود: کارشناسان حوزه شهرسازی معتقدند استقرار اماکن مذهبی در چنین بافت‌هایی، اگرچه از منظر تاریخی و فرهنگی یک مزیت محسوب می‌شود، اما در صورت فقدان برنامه‌ریزی برای بازآفرینی شهری و ارتقای خدمات پشتیبان می‌تواند به عاملی برای تشدید نارضایتی‌های محلی و کاهش بهره‌وری اجتماعی و گردشگری تبدیل شود.

وی اضافه کرد: به باور آنان، این اماکن می‌توانند به محورهای مهم گردشگری مذهبی و فرهنگی بدل شوند، مشروط بر آنکه زیرساخت‌های پیرامونی آنها متناسب با حجم مراجعه‌کنندگان ساماندهی شود.

رئیس اداره میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی شهرستان زنجان ادامه داد: در بسیاری از این محلات، نبود پارکینگ‌های عمومی و مناسب، انسداد معابر در ساعات اوج مراجعه، ضعف روشنایی، نبود مسیرهای دسترس‌پذیر برای سالمندان و افراد دارای معلولیت و کمبود فضای توقف خودروها از جمله مهم‌ترین معضلاتی است که هم شهروندان و هم متولیان اماکن مذهبی با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

به گفته وی، این مشکلات به‌ویژه در ایام مناسبتی مانند ماههای محرم و صفر، اعیاد مذهبی و شب‌های جمعه، نمود بیشتری پیدا می‌کند و گاه موجب اختلال جدی در عبور و مرور محله می‌شود.

نبود اعتبارات کافی برای انجام اقدامات لازم در اماکن مذهبی شهر

باقری افزود: از سوی دیگر، کمبود اعتبارات اختصاص‌یافته به بازآفرینی بافتهای ناکارآمد و فرسوده شهری موجب شده تا بسیاری از طرح‌های بهسازی، نوسازی و ساماندهی محیط پیرامونی این اماکن در حد مطالعات باقی بماند.

وی اضافه کرد: در حالیکه بازآفرینی چنین محدوده‌هایی می‌تواند همزمان به بهبود کیفیت زندگی ساکنان، تسهیل دسترسی زائران، ارتقای ایمنی شهری و تقویت اقتصاد محلی منجر شود، اما نبود منابع پایدار مالی، اجرای این برنامه‌ها را با کندی مواجه کرده است.

رئیس اداره میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی شهرستان زنجان ادامه داد: متخصصان همچنین تاکید می‌کنند که نگاه صرفا عمرانی به این مساله کافی نیست و باید رویکردی چندبعدی در پیش گرفته شود، رویکردی که در آن علاوه بر بهسازی کالبدی به مدیریت ترافیک، ایجاد پارکینگ‌های پیرامونی، توسعه خدمات عمومی، ساماندهی پیاده‌راه‌ها، مرمت جداره‌های شهری، ارتقای منظر شهری و طراحی مسیرهای گردشگری مذهبی نیز توجه شود.

وی با بیان اینکه چنین رویکردی می‌تواند اماکن مذهبی را از یک فضای صرفا عبادی به یک مقصد فرهنگی- اجتماعی پویا تبدیل کند، گفت: در همین راستا، فعالان حوزه مدیریت شهری بر این باورند که لازم است دستگاههای مسئول از جمله شهرداری‌ها، اداره‌کل راه و شهرسازی، سازمان‌های میراث فرهنگی و نهادهای متولی اماکن مذهبی با نگاهی هماهنگ و فرابخشی نسبت به ساماندهی این محدوده‌ها اقدام کنند.

باقری افزود: این دستگاهها می‌گویند موفقیت در این مسیر، مستلزم تخصیص اعتبارات مشخص، تعریف طرح‌های اجرایی مرحله‌بندی‌شده و مشارکت جدی مردم محلی و هیات های مذهبی است.

وی اظهار داشت: به گفته کارشناسان، اگرچه بافت‌های قدیمی شهری با محدودیت‌های ساختاری جدی مواجه‌اند، اما همین فضاها ظرفیت‌های بالایی برای احیای هویت محله، رونق گردشگری مذهبی، افزایش حضورپذیری شهری و تقویت سرمایه اجتماعی دارند.

رئیس اداره میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی شهرستان زنجان ادامه داد: شرط تحقق این ظرفیت‌ها، عبور از نگاه مقطعی و اجرای سیاستهای پایدار بازآفرینی شهری است که بتواند میان حفظ اصالت تاریخی محله و پاسخ به نیازهای امروز شهروندان توازن برقرار کند.

وی با تاکید بر اینکه در نهایت، آنچه امروز بیش از هر چیز مورد نیاز است، توجه ویژه به اماکن مذهبی واقع در بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری به‌عنوان نقاطی راهبردی در ساختار اجتماعی شهر است، خاطر نشان کرد: نقاطی که اگر به‌ درستی بازآفرینی و تجهیز شوند، می‌توانند از تهدیدهای کالبدی و خدماتی به فرصت‌های بزرگ فرهنگی، گردشگری و شهری تبدیل شوند.

منبع/ ایرنا