پایگاه خبری صدای زنجان نیوز / مینا احمدی: آب، امروز به یکی از مهم‌ترین چالش‌های توسعه استان زنجان تبدیل شده است؛ استانی که همزمان با کاهش ذخایر زیرزمینی، افت سطح آب چاه‌ها و تشدید فرونشست در برخی دشت‌ها، بیش از گذشته به مدیریت منابع آبی پایدار نیاز دارد.

در این میان، سد مشمپا بار دیگر به عنوان یکی از پروژه‌های مهم آبی استان مطرح شده است؛ طرحی که سال‌ها به دلیل مشکلات اعتباری، اداری و مجوزی متوقف مانده بود و اکنون مسئولان از آغاز دوباره روند اجرایی آن سخن می‌گویند.

اگرچه نمایندگان استان از رفع موانع قانونی و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای تأمین مالی پروژه خبر داده‌اند، اما موضوع مجوزهای زیست‌محیطی همچنان یکی از چالش‌های پیش‌روی این طرح است.

بحران آب؛ ضرورت حرکت به سمت منابع سطحی

استان زنجان طی سال‌های اخیر با کاهش منابع آب زیرزمینی و افزایش فشار بر سفره‌ها مواجه شده است؛ موضوعی که در کنار فرونشست دشت‌ها، نگرانی‌ها درباره آینده منابع آبی استان را افزایش داده است.

در جلسه شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان نیز اعلام شد دشت ابهر ـ خرم‌دره با ۱۲.۸ سانتی‌متر فرونشست سالانه، بحرانی‌ترین محدوده استان است و از هفت محدوده مطالعاتی آب زیرزمینی، پنج دشت در وضعیت ممنوعه قرار دارند.

مسئولان معتقدند کاهش وابستگی به منابع زیرزمینی و توسعه استفاده از آب‌های سطحی، یکی از راهکارهای مدیریت بحران آب در استان است؛ موضوعی که باعث شده تعیین تکلیف سد مشمپا بار دیگر مورد توجه قرار گیرد.

شروع مطالعات این سد فروردین‌ماه ۱۳۸۳ و تاریخ شروع عملیات اجرایی تونل‌های انحراف خردادماه ۱۳۸۸ بود، تاریخ شروع عملیات اجرایی بدنه از سال ۱۳۹۲ بوده است، رفع کمبود نیاز آب شرب به میزان ۳۲.۵ میلیون مترمکعب و صنعت 17.5 میلیون متر مکعب و آبرسانی ۲۱۹ روستا شهرستان زنجان است،  نقش رسوب گیر به منظور افزایش حیات اقتصادی سدهای پایین دست و کنترل سیلاب‌های رودخانه قزل اوزن از جمله مزایای اجرای این طرح است.

نوع سد خاکی سنگریزه ای با هسته رسی و حجم مخزن ۳۵۰ میلیون متر مکعب است که ارتفاع سد از روی پی ۱۱۱ متر، طول تاج ۳۸۵ متر و عرض آن ۱۰ متر است، پیشرفت فیزیکی طرح ۴۰.۷۵ درصد و مبلغ بروز اعتبار هزینه شده تاکنون از زمان آغاز طرح ۵۷ هزار و ۶۱۳ میلیارد ریال، مبلغ سرمایه گذاری در طرح ۸۴ هزار میلیارد ریال است.

وعده تکمیل سد در یک سال

مصطفی طاهری، نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس در این زمینه با اشاره به اهمیت اجرای این پروژه اظهار کرد: بحران آب مهم‌ترین مسئله پیش‌روی استان است و ادامه برداشت از منابع زیرزمینی، توسعه پایدار را با مشکل مواجه می‌کند.

وی با بیان اینکه بخش عمده آب شرب و صنعت استان از منابع زیرزمینی تأمین می‌شود، افزود: این میزان وابستگی نشان می‌دهد زنجان باید به سمت استفاده بیشتر از منابع آب سطحی حرکت کند.

طاهری درباره آخرین وضعیت سد مشمپا گفت: با تغییر مدل تأمین مالی، امکان استفاده از ظرفیت بخش خصوصی فراهم شده و در صورت اجرای این روش، زمان اجرای پروژه می‌تواند به حدود یک سال کاهش یابد.

نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس ادامه داد: این پروژه علاوه بر تأمین آب شرب و صنعت، می‌تواند زمینه اجرای طرح‌های اقتصادی و توسعه‌ای در منطقه را فراهم کند.

در حالی که مسئولان استانی از رفع موانع قانونی و فراهم شدن مسیر اجرای سد مشمپا خبر می‌دهند، موضوع تکمیل فرآیندهای زیست‌محیطی همچنان یکی از مراحل مهم پیش‌روی این پروژه است.

سیدرضا موسوی‌مشکینی، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان زنجان در گفت‌وگو با صدای زنجان گفت: آخرین مطالعه ارائه‌شده درباره سد مشمپا در سال ۱۴۰۳ در کمیته ارزیابی بررسی شده و نسبت به مطالعات قبلی تغییر اساسی نداشته است.

وی افزود: تخصیص آب این سد برعهده وزارت نیرو است و اطلاعات دقیقی درباره میزان تخصیص نداریم، اما به نظر می‌رسد کیفیت آب سد برای تأمین آب شرب مناسب نباشد.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان زنجان تأکید کرد: از نظر سازمان حفاظت محیط‌زیست، سد مشمپا هنوز مجوز زیست‌محیطی ندارد.

هر چند عباس علی‌آبادی وزیر نیرو در سفر خود در روز سه‌شنبه 12 مردادماه 1405 خود به زنجان در جریان بازدید از سد مشمپا در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت زیست‌محیطی پروژه اظهار کرد: دریافت مجوز ماده ۲۳ برای احداث سد مشمپا به این معناست که مقدمات اجرای طرح فراهم شده و طرح از مراحل مختلف بررسی عبور کرده است.

وی افزود: موضوعات زیست‌محیطی نیز در چارچوب مطالعات و مجوزهای قانونی در حال پیگیری است 

توسعه منابع سطحی باید با ملاحظات محیط‌زیستی همراه باشد

نیما مقدم، کارشناس منابع آب زنجانی نیز در گفت‌وگو با صدای زنجان با اشاره به شرایط آبی استان گفت: زنجان طی سال‌های اخیر با افت منابع آب زیرزمینی، افزایش برداشت از چاه‌ها و تشدید فرونشست مواجه بوده و استفاده از منابع آب سطحی می‌تواند بخشی از فشار وارد بر سفره‌های زیرزمینی را کاهش دهد.

وی افزود: سدسازی را نمی‌توان به صورت مطلق مثبت یا منفی ارزیابی کرد و هر پروژه باید متناسب با شرایط اقلیمی، نیاز منطقه و مطالعات زیست‌محیطی بررسی شود.

این کارشناس منابع آب تصریح کرد: اجرای پروژه‌هایی مانند مشمپا در صورت رعایت حقابه‌های زیست‌محیطی، مدیریت صحیح مخزن و پایش آثار محیطی می‌تواند به تأمین بخشی از نیازهای آینده استان کمک کند.

مقدم ادامه داد: موفقیت یک سد تنها به ساخت آن وابسته نیست، بلکه نحوه بهره‌برداری، کنترل برداشت‌ها و حفظ تعادل اکوسیستم نیز اهمیت دارد.

سد مشمپا سال‌ها به عنوان یکی از پروژه‌های نیمه‌تمام استان زنجان باقی مانده بود، اما تشدید بحران آب، کاهش ذخایر زیرزمینی و افزایش نگرانی‌ها درباره فرونشست، اهمیت تعیین تکلیف این طرح را بیشتر کرده است.

مسئولان استان معتقدند توسعه منابع آب سطحی و تکمیل پروژه‌هایی مانند مشمپا می‌تواند بخشی از فشار بر سفره‌های زیرزمینی را کاهش دهد؛ با این حال کارشناسان تأکید دارند اجرای این طرح باید همزمان با رعایت الزامات محیط‌زیستی و مدیریت مصرف آب دنبال شود.

اکنون سد مشمپا در نقطه‌ای قرار گرفته که از یک سو نیاز آبی استان، سرعت‌بخش اجرای آن شده و از سوی دیگر، ضرورت بررسی دقیق پیامدهای محیط‌زیستی، شرط ادامه مسیر این پروژه است.

باید دید در ماه‌های آینده، آیا تأمین مالی، رفع موانع اجرایی و تعیین تکلیف مجوزهای زیست‌محیطی می‌تواند این پروژه قدیمی را پس از سال‌ها انتظار وارد مرحله عملیاتی کند یا خیر.

انتهای پیام/