پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ مینا احمدی: تجارت خارجی یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سنجش پویایی اقتصاد هر استان به شمار می‌رود؛ شاخصی که علاوه بر رونق تولید، میزان حضور استان در بازارهای بین‌المللی را نیز نشان می‌دهد.

استان زنجان طی سال‌های اخیر به واسطه ظرفیت‌های معدنی، صنعتی و تولیدی، جایگاه قابل توجهی در صادرات غیرنفتی کشور به دست آورده است؛ به گونه‌ای که بخش مهمی از محصولات تولیدی استان به بازارهای خارجی صادر می‌شود.

با این حال، همزمان با رشد صادرات، چالش‌هایی همچون وابستگی به چند کالای محدود، تمرکز بازارهای صادراتی بر چند کشور مشخص، مشکلات حمل‌ونقل بین‌المللی، چالش بازگشت ارز حاصل از صادرات، تحریم‌ها و تحولات منطقه‌ای همچنان از مهم‌ترین دغدغه‌های فعالان اقتصادی استان محسوب می‌شود.

صادرات زنجان از 348 میلیون دلار عبور کرد

بنا بر اعلام خلیل قاسملو، مدیرکل امور اقتصادی و دارایی استان زنجان، سال گذشته ارزش صادرات استان به 348 میلیون دلار با وزن 176 هزار تن رسید که از نظر ارزش حدود 1.3 درصد نسبت به سال قبل افزایش داشت، اظهار کرد: در همین مدت 394 میلیون دلار واردات قطعی و در مجموع 490 میلیون دلار کالا وارد استان شد که نسبت به سال قبل از نظر ارزش و وزن کاهش داشته است.

مدیرکل امور اقتصادی و دارایی استان زنجان در گفت‌و‌گو با صدای زنجان ادامه داد: عمده صادرات استان را محصولات صنعتی تشکیل می‌دهد و شمش روی همچنان مهم‌ترین کالای صادراتی زنجان محسوب می‌شود.

وی با اشاره به مقاصد صادراتی استان گفت: ترکیه با بیش از 50 درصد سهم صادرات، مهم‌ترین مقصد کالاهای زنجان است و پس از آن عراق، ترکمنستان و امارات متحده عربی قرار دارند.

مدیرکل امور اقتصادی و دارایی استان  تشدیح کرد: از ابتدای سال تا پایان تیرماه، صادرات استان به 569 میلیون دلار رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد قابل توجهی داشته است.

وی افزود: اگرچه وزن صادرات نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش یافته، اما ترکیب کالاهای صادراتی تغییر کرده و سهم سایر کالاها در سبد صادرات استان افزایش یافته است.

قاسملو تصریح کرد: برای نخستین بار سهم برخی کالاهای سنتی صادراتی کاهش یافته و این موضوع نشان می‌دهد ترکیب صادرات استان در حال متنوع‌تر شدن است.

ترکیه؛ شریک اول تجارت خارجی زنجان

زین‌العابدین گنج‌خانلو، مدیرکل گمرک استان زنجان نیز در این زمینه در گفت‌و‌گو با صدای زنجان با اشاره به وضعیت صادرات و واردات استان اظهار کرد: صادرات سال گذشته استان به 348 میلیون دلار رسید که نسبت به سال قبل از نظر ارزش رشد داشته است.

وی افزود: شمش روی با سهم حدود 57.5 درصدی همچنان مهم‌ترین کالای صادراتی استان است و پس از آن ترانسفورماتور و محصولات مرتبط و مقاطع فلزی قرار دارند.

مدیرکل گمرک استان زنجان ادامه داد: ترکیه با سهم 48 درصدی مهم‌ترین مقصد صادرات استان است و عراق، ترکمنستان و امارات نیز در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

وی درباره واردات نیز ادامه داد: ترکیه، امارات، سوئیس، آلمان، چین و هنگ‌کنگ مهم‌ترین طرف‌های تجاری استان در بخش واردات هستند و عمده کالاهای وارداتی شامل مواد اولیه، ماشین‌آلات، تجهیزات و مواد واسطه‌ای مورد نیاز واحدهای تولیدی است.

جنگ، تحریم و تجارت

تحولات سیاسی و امنیتی سال گذشته نیز بر روند تجارت خارجی کشور و استان بی‌تأثیر نبوده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند اختلال در مسیرهای حمل‌ونقل، افزایش هزینه‌های لجستیکی، محدودیت‌های بانکی، مشکلات انتقال ارز و کاهش امنیت کریدورهای تجاری، موجب افزایش هزینه صادرات و واردات شده است.

یک کارشناس اقتصادی زنجانی نیز در گفت‌وگو با صدای زنجان گفت: هرچند رشد صادرات استان خبر امیدوارکننده‌ای است، اما هنوز بخش قابل توجهی از صادرات زنجان بر چند کالای معدنی و فلزی استوار است.

وی افزود: هرگونه نوسان قیمت جهانی فلزات، تغییر سیاست‌های تجاری کشورهای مقصد یا محدودیت‌های ناشی از تحریم می‌تواند درآمدهای صادراتی استان را تحت تأثیر قرار دهد.

این کارشناس ادامه داد: توسعه صنایع دانش‌بنیان، صادرات محصولات با ارزش افزوده بالاتر، تکمیل زنجیره ارزش مواد معدنی و ورود به بازارهای جدید باید در اولویت سیاست‌گذاری استان قرار گیرد.

وی تصریح کرد: وابستگی بیش از حد به بازار ترکیه نیز یکی از ریسک‌های تجارت خارجی زنجان محسوب می‌شود و لازم است بازارهای صادراتی جدید در آسیای میانه، کشورهای حاشیه خلیج فارس و آفریقا بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.

تجارت خارجی؛ فراتر از آمار صادرات

اگرچه آمارهای رسمی از رشد صادرات استان حکایت دارد، اما فعالان اقتصادی معتقدند بخشی از مشکلات تجارت خارجی همچنان پابرجاست.

در ماه‌های اخیر برخی سهامداران شرکت کالسیمین نسبت به توقف طولانی‌مدت نماد این شرکت و بلاتکلیفی سرمایه‌های خود اعتراض کرده‌اند؛ موضوعی که از نگاه آنان می‌تواند بر اعتماد سرمایه‌گذاران به بخش تولید و معدن استان اثرگذار باشد.

از سوی دیگر، برخی بهره‌برداران معدنی نیز نسبت به روند رسیدگی به مطالبات خود، اجرای ضمانت‌نامه‌ها و طولانی شدن فرآیندهای اداری انتقاد دارند و معتقدند در شرایط دشوار اقتصادی، بخش تولید بیش از هر زمان دیگری به حمایت و ثبات در تصمیم‌گیری نیاز دارد.

کارشناسان اقتصادی نیز بر این باورند که توسعه تجارت خارجی تنها به افزایش آمار صادرات محدود نمی‌شود، بلکه بهبود فضای کسب‌وکار، کاهش بروکراسی، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، تسهیل بازگشت ارز، تنوع‌بخشی به بازارهای صادراتی و افزایش ارزش افزوده محصولات صادراتی، از مهم‌ترین الزامات دستیابی به رشد پایدار در تجارت خارجی است.

زنجان امروز یکی از استان‌های اثرگذار کشور در صادرات محصولات معدنی و صنعتی محسوب می‌شود، اما استمرار این جایگاه، نیازمند کاهش وابستگی به چند کالای محدود، توسعه بازارهای هدف، تقویت زیرساخت‌های تجاری و افزایش اعتماد فعالان اقتصادی است.

اکنون پرسش اینجاست؛ آیا رشد صادرات زنجان می‌تواند به نقطه آغاز تحول در تجارت خارجی استان تبدیل شود یا چالش‌های قدیمی همچنان مانع بهره‌گیری کامل از ظرفیت‌های صادراتی این استان خواهد بود؟