پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ سمیه محرمی: دوران جنگ ۴۰ روزه دوره‌ای بود که در آن جامعه هنری و شبکه مراکز فرهنگی با شرایطی متفاوت و بعضاً بی‌سابقه روبه‌رو شدند که هنرمندان بناچاردر این مقطع از فعالیت‌های معمول خود فاصله گرفته و نقش‌های تازه‌ای از حضور میدانی و مشارکت در فعالیت‌های امدادی گرفته تا تولید آثار معنوی، روایتگری اجتماعی و تلاش برای انتقال پیام‌ها در سطح بین‌المللی بر عهده گرفتند

در کنار این کنشگری هنری، فرهنگسراها و مراکز فرهنگی نیز دستخوش تغییرات ساختاری شدند. برخی از آنها به پایگاه‌های مردمی تبدیل شدند و برخی دیگر با اجرای برنامه‌های محدود، مناسب با فضای عمومی تلاش کردند نقش فرهنگی خود را حفظ کنند، آنچه رخ داد ترسیم تصویری تازه از جامعه هنری در روزهای بحران است؛ تصویری که بر مشارکت اجتماعی، روایتگری و بازتعریف کارکردهای فرهنگی در شرایط ویژه تأکید دارد.

اما این جنگ روی دیگری نیز داشت، تعطیلی اجباری فرهنگسراها در جریان جنگ ۴۰ روزه، تنها به معنای توقف چند برنامه فرهنگی نبود؛ بلکه برای بخش قابل‌توجهی از جامعه هنری، به معنای قطع شدن جریان اصلی درآمد و ایجاد نگرانی‌های جدی معیشتی بود. بسیاری از هنرمندان فعال در این مراکز، از مدرسان کلاس‌های هنری و مربیان آموزشگاه‌ها گرفته تا گروه‌های تئاتر، موسیقی و فعالان حوزه هنرهای تجسمی، به‌صورت پروژه‌ای یا ساعتی فعالیت می‌کنند و درآمدشان مستقیماً به برگزاری کلاس‌ها، اجراهای صحنه‌ای و نمایشگاه‌های حضوری وابسته است. 

با تعطیلی این مراکز، کلاس‌ها لغو شد، اجراها به تعویق افتاد و نمایشگاه‌ها برگزار نشد؛ موضوعی که عملاً درآمد روزمره بسیاری از هنرمندان را متوقف کرد. در این میان، هنرمندان مستقل که از حقوق ثابت یا پشتوانه سازمانی برخوردار نبودند، بیشترین آسیب را متحمل شدند. هرچند برخی تلاش کردند از طریق فضای مجازی یا فروش آنلاین، بخشی از خسارت را جبران کنند، اما این راهکار نتوانست جایگزین کامل فعالیت‌های حضوری شود. به این ترتیب، جنگ ۴۰ روزه علاوه بر پیامدهای اجتماعی و فرهنگی، چالش‌های اقتصادی تازه‌ای را نیز پیش روی جامعه هنظری کشور قرار داد.

برای ادامه زندگی مجبور شدم به شغل دیگری روی آورم

یکی از هنرمندان زنجانی که نخواست نامش در گزارش قید شود و در حوزه هنر فعالیت می‌کند، در گفت‌وگو با صدای زنجان از تأثیر تعطیلی مراکز فرهنگی بر وضعیت معیشتی هنرمندان گفته و اظهار کرد: با تعطیلی فرهنگسراها و مراکز فرهنگی، کلاس‌های هنری لغو شد و عملاً بخش اصلی درآمد بسیاری از ما از بین رفت.

وی ادامه داد: بیشتر هنرمندان در این مراکز به‌صورت ساعتی یا پروژه‌ای فعالیت می‌کنند و درآمدشان مستقیماً به برگزاری کلاس‌ها و برنامه‌های حضوری وابسته است. وقتی کلاس‌ها برگزار نشود یا برنامه‌ای در کار نباشد، عملاً درآمدی هم وجود ندارد.

این هنرمند زنجانی با اشاره به شرایط پیش‌آمده گفت: بعد از تعطیلی مراکز فرهنگی ماحصل شرایط جنگ، مدتی بیکار ماندم. تلاش کردم از طریق فضای مجازی یا برگزاری محدود کلاس‌ها بخشی از کارم را ادامه بدهم، اما با توجه به شرایط اینترنت در کشور، این روش‌ها نه مخاطب زیادی داشت و نه می‌توانست هزینه‌های زندگی را تأمین کند.

وی اضافه کرد: در نهایت مجبور شدم برای تأمین مخارج زندگی به سراغ شغل دیگری بروم. این کار هیچ ارتباطی با حوزه هنری ندارد، اما در شرایطی که فعالیت‌های فرهنگی متوقف شده بود، چاره‌ای جز پیدا کردن یک منبع درآمد دیگر نداشتم.

این هنرمند زنجانی با تأکید بر ضرورت حمایت از جامعه هنری اظهار کرد: اگر حمایت‌های جدی‌تری از سوی دستگاه‌های متولی به‌ویژه اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان انجام شود، می‌توان به پویاتر شدن فضای فرهنگی و بازگشت بسیاری از هنرمندان به فعالیت‌های تخصصی امیدوار بود.

وی خاطرنشان کرد: بسیاری از هنرمندان مستقل در شرایط بحران بیشترین آسیب را می‌بینند، چون نه حقوق ثابت دارند و نه پشتوانه‌ای که بتوانند در دوره‌های تعطیلی از آن استفاده کنند.

 فعالیت‌های فرهنگی و هنری در استان متوقف نشده است

جعفر محمدی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان در این زمینه در گفت‌وگو با صدای زنجان اظهار کرد: در حال حاضر فعالیت فرهنگسراها و برنامه‌های فرهنگی و هنری ادامه دارد، اما با توجه به شرایط کشور و همزمانی با ایام محرم و صفر، برگزاری برخی برنامه‌ها از جمله کنسرت‌ها و تئاترهای شاد و موزیکال به طور موقت محدود شده است.

وی افزود: با وجود این محدودیت‌ها، فعالیت‌های فرهنگی و هنری تعطیل نشده و بیشتر برنامه‌ها با موضوعات مرتبط با مقاومت، جنگ و مسائل اجتماعی در حال برگزاری است؛ به‌طور مثال اجرای نمایش‌های با موضوع دفاع و مقاومت، برنامه‌های هنری برای کودکان و فعالیت در حوزه‌های تجسمی و فرهنگی همچنان ادامه دارد.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان با بیان اینکه محدودیت‌های احتمالی تابع تصمیمات مراجع امنیتی است، گفت: در برخی مواقع بر اساس تصمیمات شورای تأمین و با توجه به شرایط هشدار و وضعیت‌های اعلام‌شده، ممکن است محدودیت‌های مقطعی برای برخی برنامه‌ها اعمال شود، اما در مجموع فعالیت‌های فرهنگی و هنری استان جریان دارد.

محمدی با اشاره به وضعیت مراکز فرهنگی استان نیز تصریح کرد: خوشبختانه در جریان حوادث اخیر هیچ‌گونه خسارت جدی به مراکز فرهنگی، هنری و رسانه‌ای استان وارد نشده است و این مراکز بدون مشکل به فعالیت خود ادامه می‌دهند.

وی همچنین به برنامه‌های پیش‌روی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اشاره کرد و گفت: با وجود محدودیت‌های اعتباری، تلاش شده است برنامه‌های فرهنگی استان متوقف نشود و با استفاده از ظرفیت مشارکت دستگاه‌های مختلف و ابتکار عمل، فعالیت‌ها ادامه پیدا کند.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان ادامه داد: در نیمه دوم سال نیز برنامه‌ریزی برای برگزاری جشنواره‌های فرهنگی و هنری از جمله جشنواره تئاتر، جشنواره موسیقی و نمایشگاه کتاب در حال انجام است و تلاش می‌کنیم این رویدادها در سطح مناسبی برگزار شوند.

محمدی درباره برنامه‌های حوزه رسانه نیز گفت: با توجه به شرایط خاص امسال، احتمالاً جشنواره مطبوعات استان برگزار نخواهد شد، اما برنامه‌ریزی شده است به مناسبت روز خبرنگار نشست و دورهمی صمیمی با اصحاب رسانه برگزار شود.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد با بهبود شرایط و همراهی فعالان فرهنگی و هنری، برنامه‌های فرهنگی استان با قوت بیشتری ادامه پیدا کند.