پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ سمیه محرمی: در سال‌های اخیر، بخشی از هنرمندان استان زنجان به‌ویژه فعالان حوزه موسیقی و تئاتر، بیش از گذشته نسبت به محدود بودن فرصت‌های اجرا، کمبود بسترهای مناسب برای برگزاری برنامه‌های هنری و پیامدهای اقتصادی ناشی از این وضعیت گلایه‌مند شده‌اند؛ موضوعی که به اعتقاد آنان، نه‌تنها روند فعالیت حرفه‌ای هنرمندان را مختل کرده، بلکه بیکاری پنهان و آشکار در بدنه هنر استان را نیز تشدید کرده است.

فعالان هنری معتقدند نبود امکان مستمر برای برگزاری کنسرت، نمایش و دیگر رویدادهای فرهنگی، عملاً بخش مهمی از ظرفیت‌های انسانی و خلاق استان را به حاشیه رانده است. در شرایطی که هنر برای بسیاری از فعالان این عرصه تنها یک فعالیت ذوقی نیست و به‌عنوان شغل و مسیر معیشتی دنبال می‌شود، وقفه‌های طولانی در اجرا و محدود بودن امکان حضور در صحنه، فشار اقتصادی قابل توجهی را متوجه هنرمندان کرده است.

برنامه منسجمی برای اجراها وجود ندارد

رضا یکی از هنرمندان حوزه موسیقی در زنجان در گفت‌و‌گو با صدای زنجان اظهار کرد: نبود برنامه‌ریزی منسجم برای برگزاری اجراهای زنده، موجب شده گروه‌های موسیقی پس از ماه‌ها تمرین و صرف هزینه، در مرحله اجرا با موانع مختلف روبه‌رو شوند.

وی افزود: این وضعیت نه‌تنها انگیزه فعالیت را کاهش می‌دهد، بلکه باعث فرسایش تدریجی گروه‌های هنری و دور شدن نسل جوان از فعالیت حرفه‌ای در این عرصه می‌شود.

این هنرمند زنجانی با بیان اینکه در حوزه نمایش نیز شرایط تفاوت چندانی ندارد، اضافه کرد: برخی از فعالان تئاتر در زنجان می‌گویند محدود بودن سالن‌های مناسب و تعمیرات تنها سالن شهر در فرهنگسرا، کمبود حمایت‌های اجرایی و نبود چرخه پایدار اجرای عمومی، سبب شده تولیدات نمایشی پس از طی مراحل تمرین و آماده‌سازی، یا به اجرا نرسند یا با حداقل ظرفیت و کمترین بازدهی ممکن روی صحنه بروند.

وی افزود: تئاتر در زنجان بیش از آنکه یک جریان مستمر و زنده باشد، در بسیاری از مواقع به فعالیتی مناسبتی و مقطعی تبدیل شده است.

این هنرمند زنجانی ادامه داد: ادامه این روند، آثار مخربی بر بدنه فرهنگی استان خواهد گذاشت؛ چرا که بیکاری در میان بازیگران، کارگردانان، نوازندگان، صدابرداران، طراحان صحنه، عوامل فنی و دیگر فعالان وابسته به حوزه هنر، تنها به از دست رفتن یک فرصت شغلی محدود نمی‌شود، بلکه به تضعیف زیست‌بوم فرهنگی استان نیز می‌انجامد.

رضا ادامه داد: در واقع، هر اجرای لغوشده یا هر برنامه‌ای که امکان برگزاری پیدا نمی‌کند، زنجیره‌ای از مشاغل مستقیم و غیرمستقیم را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

بخش خصوصی و خطر ورشکستگی

از سوی دیگر، برخی صاحب‌نظران فرهنگی بر این باورند که زنجان با وجود برخورداری از ظرفیت‌های قابل توجه در حوزه موسیقی، نمایش و هنرهای اجرایی، هنوز نتوانسته زیرساخت‌های لازم برای بهره‌برداری مؤثر از این ظرفیت‌ها را فراهم کند. کمبود سالن‌های استاندارد، محدود بودن فضاهای تخصصی اجرای تئاتر و موسیقی، و نبود نگاه اقتصادی به هنر، از جمله موانعی است که بارها از سوی هنرمندان مطرح شده است.

کاهش برگزاری کنسرت‌ها و محدود شدن اجراهای هنری در زنجان، تنها هنرمندان و فعالان فرهنگی را تحت تأثیر قرار نداده، بلکه مجموعه‌های خصوصی فعال در حوزه زیرساخت‌های فرهنگی را نیز با مشکلات جدی اقتصادی مواجه کرده است؛ موضوعی که این روزها درباره سالن هلال‌احمر زنجان بیش از گذشته مطرح می‌شود.

سالن هلال‌احمر زنجان که طی سال‌های اخیر به یکی از معدود فضاهای اصلی برگزاری کنسرت، برنامه‌های موسیقی و برخی رویدادهای فرهنگی استان تبدیل شده، اکنون به دلیل کاهش محسوس اجراها و محدود بودن برنامه‌های هنری، با چالش اقتصادی و خطر زیان‌دهی روبه‌رو است.

این مجموعه که بهره‌برداری آن در اختیار بخش خصوصی قرار دارد، بخش عمده هزینه‌های جاری، نگهداری و مدیریت خود را از محل برگزاری برنامه‌ها و فروش بلیت تأمین می‌کند و طبیعی است که رکود در بازار اجراهای هنری، مستقیماً بر تداوم فعالیت آن اثر بگذارد.

فعالان حوزه موسیقی معتقدند سالن هلال‌احمر در شرایط فعلی عملاً تنها فضای نسبتاً قابل استفاده برای برگزاری برخی کنسرت‌ها در مرکز استان محسوب می‌شود؛ سالنی که با وجود محدودیت ظرفیت در سال‌های گذشته بار اصلی اجراهای موسیقی را بر دوش کشیده است. با این حال، کاهش تعداد اجراها و طولانی شدن فاصله میان برنامه‌های هنری، موجب شده چرخه اقتصادی این مجموعه با اختلال مواجه شود.

برخی برگزارکنندگان برنامه‌های فرهنگی نیز می‌گویند هزینه‌های ثابت سالن، تجهیزات صوتی و نوری، نیروی انسانی، نگهداری مجموعه و سایر هزینه‌های اجرایی، مستقل از تعداد برنامه‌ها پابرجاست و وقتی اجراها کاهش پیدا می‌کند، فشار مالی مستقیم متوجه بخش خصوصی می‌شود. به گفته آنان، در چنین شرایطی ادامه فعالیت اقتصادی سالن بدون حمایت و رونق نسبی اجراها دشوار خواهد بود.

برگزاری کنسرت‌ها براساس ملاحضات اجتماعی و سیاسی اتفاق می‌افتد

در پی گلایه‌های مطرح شده از سوی برخی از فعالان حوزه هنر و موسیقی در استان زنجان مبنی بر وجود سخت‌گیری در صدور مجوزهای برگزاری کنسرت، جعفر محمدی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان، به تبیین حقایق موجود و تشریح موانع واقعی پیش روی این حوزه پرداخت.

وی با تاکید بر اینکه ممنوعیت قانونی برای برگزاری کنسرت وجود ندارد، چالش‌های موجود را در دو محور اصلی ملاحظات محیطی-اجتماعی و فقدان زیرساخت‌های استاندارد قرار داد.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان در پاسخ به ادعای وجود محدودیت‌های بی‌مورد، تصریح کرد: در نظام اداری و قانونی ما، هیچ مانع یا ممنوعیت مشخصی برای هر کسی که درخواست مجوز می‌دهد وجود ندارد. هر درخواستی که شرایط لازم را داشته باشد، فرآیند بررسی آن طی می‌شود. اما آنچه به عنوان سخت‌گیری از سوی هنرمندان تعبیر می‌شود، در واقع ملاحظات شرایط خاص است.

وی با اشاره به تأثیر مستقیم فضای عمومی بر تصمیمات، افزود: ما نمی‌توانیم صرفاً به قانون خشک نگاه کنیم؛ بلکه باید شرایط اجتماعی، سیاسی و امنیتی جامعه را نیز لحاظ کنیم. برای مثال، در ایام محرم، یا در بازه‌های زمانی که استان با رویدادهای خاصی از جمله مراسم‌های مربوط به شهدای گرانقدر و مسائل امنیتی مرتبط با تجمع‌های انسانی مواجه است، برگزاری کنسرت‌های پاپ یا برنامه‌های شاد، با مقتضیات آن دوران همخوانی ندارد. ما موظف هستیم هماهنگی‌های لازم را با مراجع ذی‌صلاح انجام دهیم تا از بروز هرگونه تداخل یا مشکل امنیتی جلوگیری شود.

محمدی همچنین خاطرنشان کرد: پیش از این نیز همواره مدافع برگزاری برنامه‌های شاد بوده‌ایم، اما شرایط فعلی ایجاب می‌کند که برنامه‌ریزی‌ها با دقت بیشتری و با در نظر گرفتن ملاحظات سیاسی و اجتماعی انجام پذیرد.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان افزود: کمبود سالن‌های استاندارد، یکی از بزرگ‌ترین مانع واقعی در برابر هنر است.

زنجان نیاز به سالن 1500 نفری دارد

وی با بیان اینکه وضعیت سالن‌ها در مرکز استان و شهرستان‌هایی نظیر خدابنده و خرم‌دره گفت: در حالی که ظرفیت سالن‌های شهرستان‌ها معمولاً بین 400 تا 700 نفر است، اما این ظرفیت‌ها برای برگزاری کنسرت‌های سطح بالا اصلاً کافی نیست. برای اینکه بتوانیم برنامه‌هایی در سطح استان داشته باشیم، همچنین ما در مرکز استان به حداقل یک سالن با ظرفیت 1500 تا 1700 نفر نیاز داریم.

وی با تحلیل اقتصادی برگزاری کنسرت، توضیح داد: برگزاری کنسرت با حضور هنرمندان تراز اول موسیقی ملی و سنتی، مانند استاد همایون شجریان، علیرضا قربانی یا شهرام ناظری، هزینه‌های ثابت بسیار بالایی دارد. وقتی این هزینه‌ها بر تعداد صندلی‌های یک سالن کوچک تقسیم شود، از نظر اقتصادی هیچ توجیهی برای برگزارکننده نخواهد داشت. سالن‌های فعلی زنجان پاسخگوی این نوع برنامه‌های فاخر نیستند.

محمدی افزود: اگر بخواهیم برای جبران کمبود سالن به سراغ استادیوم‌های ورزشی برویم، با دو چالش بزرگ روبرو هستیم نخست، عدم تناسب و عدم رعایت شأن و وقار موسیقی فاخر در چنین فضاهای باز و ورزشی؛ و دوم، دشواری‌های بسیار زیاد در مدیریت امنیت و نظم جمعیت در چنین محیط‌هایی.

جعفر محمدی ضمن ابراز همدردی با دغدغه‌های هنرمندان، بر این نکته تأکید کرد که تا زمانی که زیرساخت‌های فیزیکی (سالن‌های با ظرفیت بالای 1500 نفر) مهیا نشود و هماهنگی‌های لازم با مراجع امنیتی و اجتماعی انجام نگیرد، میزبانی از برنامه‌های بزرگ در سطح استاندارد امکان‌پذیر نخواهد بود.

وی تأکید کرد: انتظار می‌رود با ایجاد زیرساخت‌های مناسب، برنامه‌ها با خیال راحت و در بستری استاندارد برگزار شوند.