پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ سمیه محرمی: زنجان از دیرباز به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز هنرهای سنتی به ویژه هنرهای فلزی شناخته می‌شود و در میان این هنرها، ملیله‌کاری جایگاهی ویژه دارد. ظرافت، دقت و زیبایی این هنر سبب شده است که زنجان به عنوان شهر جهانی ملیله شناخته شود. ملیله‌کاری هنری است که در آن هنرمند با استفاده از رشته‌های نقره، طرح‌هایی بسیار ظریف و پیچیده خلق می‌کند و محصولاتی مانند ظروف، زیورآلات و اشیای تزئینی می‌سازد. این هنر نه تنها بخشی از هویت فرهنگی زنجان محسوب می‌شود، بلکه ظرفیت اقتصادی مهمی نیز برای استان به شمار می‌آید. 

ملیله‌کاری در زنجان سابقه‌ای چند ساله دارد و بسیاری از استادکاران این شهر نسل به نسل این مهارت را منتقل کرده‌اند. ظرافت و کیفیت آثار تولیدی در زنجان باعث شده است که این شهر یکی از قطب‌های اصلی تولید ملیله در ایران باشد. محصولات ملیله زنجان در بازارهای داخلی و حتی در برخی کشورهای دیگر نیز شناخته شده‌اند و به عنوان صنایع دستی فاخر ایرانی مورد توجه گردشگران قرار می‌گیرند. 

ملیله‌کاری ظرفیت‌های قابل توجهی برای توسعه اقتصادی و فرهنگی زنجان دارد. از مهم‌ترین این ظرفیت‌ها می‌توان به ایجاد اشتغال برای هنرمندان و کارگاه‌های صنایع دستی، جذب گردشگران داخلی و خارجی، امکان توسعه صادرات صنایع دستی و حفظ و انتقال میراث فرهنگی و هنری ایران اشاره کرد. با توجه به ارزش بالای نقره و مهارت بالای مورد نیاز برای تولید ملیله، این هنر می‌تواند به عنوان یکی از محصولات لوکس صنایع دستی ایران در بازارهای جهانی مطرح شود. همچنین برگزاری جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها و بازارچه‌های صنایع دستی می‌تواند نقش مهمی در معرفی این هنر داشته باشد. 

با وجود اینکه این هنر می‌تواند برند معتبری برای استان زنجان باشد اما عدم توجه مسئولان به این هنر و هنرمندان فعال در این حوزه موجب شده است، زنجان فقط در عنوان شهر جهانی ملیله باشد، در این بین برخی از فعالان این حوزه خواستار واگذاری خانه حکیمیان و تبدیل آن به خانه خلاق ملیله شدند ولی گویا در این مسیر نیز بار دیگر مسئولان و متولیان امر همکاری لازم را نداشته و تحقق این هدف میسر نشده است.

 پیگیری چندماهه برای راه‌اندازی خانه خلاق ملیله داشتیم

فاطمه عبداللهی، هنرمند زنجانی، در این زمینه در گفت‌وگو با صدای زنجان با اشاره به پیگیری‌های چندماهه برای تعیین تکلیف خانه حکیمیان زنجان، خواستار واگذاری یا بهره‌برداری هدفمند از این بنای تاریخی برای راه‌اندازی خانه خلاق ملیله شد و گفت: این بنا می‌تواند به مرکزی برای تولید، آموزش، نمایش، فروش و معرفی هنر ملیله زنجان تبدیل شود. 

عبداللهی با بیان اینکه زنجان شهر جهانی ملیله است، اظهار کرد: با وجود این ظرفیت بزرگ، هنوز یک مجموعه متمرکز و شایسته برای عرضه و معرفی ملیله در استان شکل نگرفته و همین مسئله موجب شده بخشی از ظرفیت‌های این هنر اصیل مغفول بماند. 

وی هدف از پیگیری‌ها را ایجاد یک فضای مشخص، ماندگار و مؤثر برای تجمیع فعالیت‌های مربوط به ملیله عنوان کرد تا هم هنرمندان و تولیدکنندگان از آن بهره‌مند شوند و هم گردشگران و خریداران بتوانند در یک مکان مشخص با این هنر آشنا شوند.

 خانه حکیمیان یک بنای تاریخی ارزشمند است 

ملیله‌کار زنجانی با اشاره به اینکه از آبان‌ماه سال گذشته پیگیر این موضوع بوده است، افزود: از همان زمان تلاش شد موضوع استفاده از خانه حکیمیان برای ایجاد خانه خلاق ملیله از مسیرهای مختلف دنبال شود و در این زمینه نامه‌نگاری‌هایی نیز با وزارت میراث فرهنگی و اداره‌کل میراث فرهنگی استان انجام شد. حتی در این زمینه به وزیر میراث فرهنگی نیز نامه ارسال شد و پاسخ دریافتی نیز بر پیگیری موضوع در سطح استان تأکید داشت.   وی با بیان اینکه خانه حکیمیان یک بنای تاریخی ارزشمند است، تصریح کرد: این بنا نباید بدون استفاده مؤثر رها شود یا کاربری آن به سمتی برود که با هویت تاریخی و فرهنگی آن تناسبی نداشته باشد. 

عبداللهی اضافه کرد: خانه حکیمیان این ظرفیت را دارد که به یک مجموعه زنده و پویا در حوزه صنایع‌دستی، به‌ویژه ملیله، تبدیل شود؛ مجموعه‌ای که در آن کارگاه تولید، فضای نمایشگاهی، فروشگاه، بخش آموزشی و حتی بخش‌هایی با رویکرد فرهنگی و گردشگری پیش‌بینی شود.

برخی گزینه‌های مطرح‌شده برای این بنا  هیچ توجیهی ندارد

عبداللهی در ادامه با انتقاد از برخی گزینه‌های مطرح‌شده برای این بنا، اظهار کرد: در مقاطعی بحث‌هایی مانند تبدیل این مکان به خانه مداحان و علما یا واگذاری آن به مجموعه‌هایی مانند پارک علم و فناوری مطرح شده، در حالی که از نگاه فعالان صنایع‌دستی، این نوع کاربری‌ها لزوماً تناسبی با ماهیت تاریخی و فرهنگی خانه حکیمیان ندارد. وی تأکید کرد: استفاده از این بنا باید به‌گونه‌ای باشد که هم اصالت آن حفظ شود و هم کاربری آن در مسیر هویت فرهنگی و تاریخی زنجان قرار گیرد. 

گلایه از روند طولانی تصمیم‌گیری برای یک بنای تاریخی

عبداللهی با اشاره به پیگیری‌های متعدد در این زمینه گفت: در ماه‌های گذشته جلسات و مکاتبات مختلفی برای به نتیجه رسیدن این موضوع انجام شده، اما هنوز خروجی ملموسی حاصل نشده است. او از روند طولانی و فرسایشی تصمیم‌گیری در این حوزه انتقاد کرد و گفت با وجود مراجعات و پیگیری‌های مکرر، هنوز تعیین تکلیف روشنی برای خانه حکیمیان صورت نگرفته است.   وی به برخی افراد و نهادهای درگیر در این موضوع اشاره کرد و گفت: در روند پیگیری‌ها، موضوع با اشخاص مختلفی از جمله موسوی، یوسفی، آقای خداوردی، مرادخانی و طاهری مطرح شده است. به گفته وی، دکتر یوسفی در اتاق بازرگانی از این پیشنهاد حمایت کرده و درخواست انجمن را تأیید کرده است. همچنین موضوع در گفت‌وگو با مرادخانی معاون استاندار نیز مطرح شده و از مسیر نمایندگان مجلس از جمله دکتر طاهری نیز پیگیری‌هایی صورت گرفته است. 

 ملیله فقط طلا و جواهر نیست؛ یک هنر اصیل صنایع‌دستی است 

رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنایع‌دستی اتاق بازرگانی استان زنجان در ادامه با اشاره به حمایت‌های اتاق بازرگانی از فعالان این حوزه تصریح کرد: اتاق بازرگانی در بخش‌های مختلف همراهی‌های خوبی با فعالان صنایع‌دستی داشته و در زمینه حضور در نمایشگاه‌ها، اعزام هیئت‌های تجاری، سفرهای خارجی و ارتباطات تجاری کمک‌هایی انجام داده است. وی در مقابل، از کم‌توجهی در بخش میراث فرهنگی گلایه کرد و گفت: انتظار این است که دستگاه‌های مسئول نیز با همان جدیت از ظرفیت بزرگ ملیله زنجان حمایت کنند. عبداللهی با انتقاد از قرار گرفتن این هنر زیر نظر اتحادیه طلا و جواهر گفت: ملیله یک هنر اصیل در حوزه صنایع‌دستی است و نباید صرفاً با نگاه طلا و جواهر به آن پرداخته شود.   وی تأکید کرد: ملیله‌سازان و نقره‌کاران باید دارای تشکل صنفی مستقل باشند تا بتوانند مطالبات تخصصی خود را با هویت واقعی این هنر پیگیری کنند. 

ضرورت ایجاد زیرساخت متناسب با عنوانشهر جهانی ملیله

عبداللهی همچنین به ظرفیت‌های مغفول‌مانده ملیله زنجان در عرصه ملی و بین‌المللی اشاره کرد و گفت: وقتی زنجان عنوان شهر جهانی ملیله را دارد، باید زیرساخت متناسب با این عنوان نیز فراهم شود. وجود یک خانه یا مرکز تخصصی برای ملیله نه‌تنها یک مطالبه صنفی، بلکه بخشی از الزامات حفظ و تقویت این جایگاه جهانی است. وی خاطرنشان کرد: اگر خانه حکیمیان در اختیار این طرح قرار گیرد، می‌توان آن را به فضایی تبدیل کرد که در آن هم تولید صورت بگیرد، هم آثار عرضه شود، هم آموزش انجام شود و هم گردشگران با یکی از مهم‌ترین مزیت‌های فرهنگی و هنری زنجان آشنا شوند که چنین مجموعه‌ای می‌تواند نقش مهمی در رونق اقتصادی هنرمندان، توسعه بازار فروش، ایجاد فرصت‌های جدید و ارتقای برند ملیله زنجان داشته باشد.   وی تأکید کرد: مطالبه اصلی این است که خانه حکیمیان زنجان هرچه سریع‌تر تعیین تکلیف شود و با نگاهی تخصصی، فرهنگی و توسعه‌محور در خدمت هنر ملیله قرار گیرد؛ هنری که هم بخشی از هویت زنجان است و هم می‌تواند پیشران اشتغال، صادرات و گردشگری در استان باشد.