پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ سمیه محرمی: زنجانرود به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دارایی‌های طبیعی و ظرفیت‌های تفرجگاهی شهر زنجان، طی سال‌های گذشته به‌دلیل ورود فاضلاب شهری با آلودگی‌های جدی مواجه شده است؛ مسئله‌ای که نه‌تنها چهره این رودخانه را تحت‌تأثیر قرار داده، بلکه اجرای طرح‌های ساماندهی و تبدیل آن به یک فضای تفریحی و گردشگری را نیز با چالش روبه‌رو کرده است. در دولت قبل و مدیریت شهری فعلی زنجان بود که موضوع اجرای احداث سازه آشغال‌گیر و کانال انتقال پساب شهری ورودی به زنجانرود به اینکه هرگونه بسترسازی و ساماندهی زنجانرود، بدون جلوگیری از ورود فاضلاب و رفع آلودگی‌های موجود، بازدهی لازم را نخواهد داشت، آغاز شد.

در همین راستا، عملیات اجرایی احداث سازه آشغال‌گیر و کانال انتقال پساب شهری ورودی به زنجانرود، در جوار پل تاریخی سیدمحمد شهریورماه 1403 آغاز شد، به گفته علیرضا فیروزفر، شهردار وقت زنجان، این طرح پس از انجام مطالعات متعدد و بررسی گزینه‌های مختلف، در محدوده‌ای به طول یک‌هزار و 600 متر از بستر رودخانه و در فاصله میان دو پل تاریخی سیدمحمد و میربها اجرایی شد. در قالب این پروژه، با احداث کانال کنارگذر، فاضلاب جاری از مسیر رودخانه منحرف شده تا زمینه برای پاک‌سازی، ساماندهی و احیای تدریجی زنجانرود فراهم شود.

این پروژه در سه فاز عملیاتی پیش‌بینی شده بود و اجرای فازهای بعدی آن نیازمند آزادسازی بخش‌هایی از بستر رودخانه اعلام شد. قرارداد فاز نخست طرح با اعتباری بالغ بر 35 میلیارد تومان و مدت اجرای هشت‌ماهه منعقد شد، نصب سازه هیدرولیکی آشغال‌گیر و تعبیه دریچه‌هایی برای پاک‌سازی مستمر فاضلاب جاری در کانال نیز از دیگر بخش‌های فنی پیش‌بینی‌شده در این پروژه است.

شهردار وقت زنجان، آزادسازی زنجانرود از فاضلاب و فراهم‌کردن بستر لازم برای تبدیل این رودخانه به یک فضای تفرجگاهی را از مهم‌ترین اهداف اجرای طرح عنوان کرده و بر عزم مدیریت شهری برای تکمیل تمام مراحل آن تأکید دارد؛ طرحی که در صورت اجرای کامل می‌تواند گامی مهم در مسیر کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی، احیای هویت طبیعی زنجانرود و افزایش سرانه فضاهای تفریحی شهر باشد.

طرح اجرا شد، انتقادات باقی ماند

این طرح حالا به پایان رسیده اما به گفته اهالی منطقه و باغداران با چالش‌های جدید مواجه شدند که اجرای نامناسب طرح برای آنها به ارمغان آورده است. در این زمینه سید بهروز حسینی نماینده منطقه زنجانرود در گفت‌وگو با خبرنگار صدای زنجان اظهار کرد: شهرداری زنجان در بخشی از مسیر زنجان‌رود، طرحی را با همکاری اداره امور آب اجرا می‌کند که شامل احداث آشغال‌گیر برای جداسازی پسماندهای موجود در جریان آب و ایجاد ایستگاه پمپاژ برای ساماندهی آب‌ است.

وی با تأکید بر اینکه ساکنان منطقه با اصل ساماندهی آب‌های سطحی و بهسازی زنجان‌رود مخالفتی ندارند، افزود: اعتراض اصلی مردم به محل اجرای طرح، شیوه جمع‌آوری و نگهداری پسماندها و همچنین رعایت‌نشدن ملاحظات بهداشتی، زیست‌محیطی و میراث‌فرهنگی است.

حسینی درباره ایرادهای بهداشتی آشغال‌گیر احداث‌شده گفت: چنین تأسیساتی باید به سامانه‌ای مکانیزه برای جداسازی، جمع‌آوری و انتقال سریع پسماند مجهز باشند؛ اما سازه فعلی، زباله‌ها و مواد جامد موجود در جریان آب را به‌صورت غیرمکانیزه متوقف می‌کند.

وی مدعی شد: پسماندهای جمع‌آوری‌شده پس از تخلیه در محوطه مجاور باقی می‌مانند تا آب آن‌ها خارج و امکان انتقالشان فراهم شود. این فرایند ممکن است چند روز تا حدود دو هفته طول بکشد و در این مدت، انتشار بوی نامطبوع، تجمع آلودگی و پراکنده‌شدن زباله هنگام بارگیری، ساکنان و بهره‌برداران منطقه را با مشکل مواجه کند.

نماینده منطقه زنجانرود ادامه داد: موضوع از طریق مکاتبه و مراجعه حضوری به شهرداری و شورای اسلامی شهر زنجان پیگیری شده و پس از به‌نتیجه‌نرسیدن پیگیری‌ها، شکایت و درخواست بررسی از دستگاه‌های مسئول در دستور کار قرار گرفته است.

حسینی با بیان اینکه شبکه بهداشت نیز در پاسخ به پیگیری‌های انجام‌شده، ملاحظاتی درباره پیامدهای این طرح از نظر سلامت عمومی مطرح کرده است، اضافه کرد: با این حال، جزئیات و نتیجه نهایی بررسی‌های کارشناسی باید از سوی دانشگاه علوم پزشکی و مراجع رسمی اعلام شده که این شیرابه می‌تواند مخاطرات بهداشتی داشته باشد.

ساخت‌وساز در مجاورت پل تاریخی سیدمحمد

حسینی همچنین به احداث ایستگاه پمپاژ در نزدیکی پل تاریخی سیدمحمد اشاره کرد و گفت: هرچند ساماندهی آب‌های زیرسطحی اقدامی ضروری است، انتخاب محل احداث ایستگاه و نوع سازه آن باید با ضوابط حریم آثار تاریخی و سیمای فرهنگی منطقه مطابقت داشته باشد.

وی افزود: احداث سازه جدید در مجاورت این پل تاریخی، افعلاوه برزون بر احتمال ورود به حریم اثر، می‌تواند منظر تاریخی پل را نیز تحت‌تأثیر قرار دهد؛ ازاین‌رو، لازم است پیش از ادامه عملیات، استعلام‌های قانونی از اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان دریافت شود.

این نماینده محلی عنوان کرد: براساس پاسخ ارائه شده از سوی میراث‌فرهنگی، ادامه عملیات باید تا زمان بررسی موضوع و دریافت مجوزهای لازم متوقف شود و هرگونه ساخت‌وساز در حریم اثر تاریخی تابع ضوابط مشخص است.

حسینی با اشاره به سابقه طرح گردشگری زنجان‌رود بیان کرد: طرح ساماندهی و گردشگری این محدوده، از پل سیدمحمد تا پل میربهاءالدین، از سال 1380 آغاز شده و ساکنان و مالکان منطقه نیز در طول این سال‌ها برای اجرای آن همکاری و عقب‌نشینی‌های مورد نیاز را انجام داده‌اند.

وی گفت: با وجود وعده‌هایی که درباره تأمین زیرساخت‌هایی مانند آب و برق داده شده بود، بخشی از این تعهدات هنوز عملیاتی نشده است.

 همچنین برخی سازه‌های بتنی جدید با دیوارهای سنگی و بافت سنتی پیشین زنجان‌رود هماهنگی لازم را ندارند و به همین دلیل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان نیز به اجرای این طرح ایرادات وارد کرده است.

اصلاحات برای حفظ منظر پل تاریخی سید محمد

در این زمینه سید میکائیل موسوی مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان در این زمینه در گفت‌و‌گو با صدای زنجان اظهار کرد: ساخت و ساز در محدوده و حریم پل سید محمد به صورت دقیق توسط اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان رصد می‌شود.

مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان با بیان اینکه طرح اولیه دستخوش تغییر شد و به همین دلیل کارشناسان میراث فرهنگی از محل اجرای پروژه بازدید داشتند، اضافه کرد: در پی این بازدید و مکاتبات صورت گرفته تاکید شده اصلاحات انجام شده و با این اصلاحات حفظ منظر پل تاریخی سید محمد در دستور کار قرار گیرد.

مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان با اینکه قرار است با اجرای احداث سازه آشغال‌گیر و کانال انتقال پساب شهری ورودی به زنجانرود آب ورودی به زنجانرود تصفیه شده و بخشی به فروش رسیده و بخشی نیز پمپاژ شود، تصریح کرد: این اقدام در راستای بهسازی محل جهت تکمیل طرح گردشگری منطقه است. وی خاطر نشان کرد: با رایزنی صورت گرفته قرار است به باغ‌های موجود در منطقه که در راستای اجرای طرح عقب‌کشی داشتند مجوز بهره‌برداری اقامتگاه‌های سنتی، سفره‎خانه و غیره داده شود تا این محل به یک محور گردشگری ارتقا پیدا کند.

ایرادات به مرور در حال رفع است

حسین حمزه‌لوپاک رئیس شورای شهر زنجان اما در پاسخ به موضوعات مطروحه با اشاره به اتمام عملیات اجرایی احداث سازه آشغال‌گیر و کانال انتقال پساب شهری ورودی به زنجانرود اظهار کرد: آشغالگیر و کانال جمع‌آوری آب‌های سطحی به بهره‌برداری رسیده و از پل سید محمد تا پل میربها کانال کشی صورت گرفته و آب در این کانال در جریان است.

رئیس شورای شهر زنجان با بیان اینکه این محل قبلا لجن‌زار بوده اما اکنون به یک محل تمیز و کانال مناسب برای مسیر آب شده است، عنوان کرد: آبی که با زباله در زنجان‌رود جاری می‌شد حالا پاک‌سازی شده است و شرایط مناسبی دارد. وی با بیان اینکه خود شورا و شهرداری زنجان نیز ایراداتی به این طرح دارد، گفت: اما قبول کنیم که این طرح برای نخستین بار در شهر زنجان اجرایی شده است و تا نواقص رفع شود، پیگیر هستیم. حمزه‌لوپاک ادامه داد: انتقادات به وجود شیرآبه در محل جمع‌آوری زباله و غیره مورد بررسی قرار گرفته و مقرر شده این موضوع حل شده است.