پایگاه خبری صدای زنجان نیوز/ سمیه محرمی: بخش کشاورزی، ستون فقرات اقتصاد و معیشت استان زنجان است؛ حوزه‌ای که با وجود پتانسیل‌های بی‌نظیر در تولید محصولات استراتژیک و باغی، امروز تحت تأثیر تغییرات اقلیمی، کاهش شدید ذخایر آبی و افزایش هزینه‌های تولید، با پارادایم‌های جدیدی روبه‌روست. در چنین شرایط حساسی، مدیریت هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی استان به عنوان حلقه اتصال حلقه میان‌تهی علم و مزرعه، نقشی استراتژیک در عبور از روش‌های سنتی و گذار به سمت کشاورزی دانش‌بنیان بر عهده دارد. ترویج، فراتر از یک وظیفه اداری، نهادی پیشران برای تغییر رفتار بهره‌برداران و تزریق تکنولوژی به پهنه‌های زراعی است تا بتوان با مدیریت بهینه منابع و اصلاح الگوی کشت، پایداری تولید را تضمین کرد.

تغییر نقشه راه ترویج از تئوری به میدان

بهروز فرخی، سرپرست مدیریت هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان، در گفت‌وگو با صدای زنجان، با اشاره به اینکه کشاورزی به شیوه سنتی دیگر پاسخگوی نیازهای معیشتی و تولیدی نیست، اظهار کرد: تنها راهکار پایدار برای برون‌رفت از بحران آب و هزینه‌های بالای تولید، انتقال دانش و فناوری‌های نوین به بطن مزارع و باغ‌ها است.

فرخی با تأکید بر ضرورت خروج از ساختارهای آموزشی کلاس‌محور، گفت: رویکرد جدید مدیریت ترویج استان، مسئله‌محور کردن آموزش‌هاست؛ به‌گونه‌ای که سرفصل‌های آموزشی نه بر اساس متون کلی، بلکه دقیقاً متناسب با نیازهای بوم‌شناختی و چالش‌های خاص هر منطقه طراحی و اجرا می‌شود.

وی در خصوص مدیریت بحران آب تصریح کرد: افزایش بهره‌وری به معنای مصرف بیشتر آب نیست؛ بلکه با مدیریت صحیح تغذیه گیاهی، انتخاب ارقام مقاوم و زمان‌بندی دقیق عملیات زراعی، می‌توان ضمن کاهش مصرف منابع آبی، شاهد افزایش چشمگیر عملکرد در واحد سطح بود. استفاده از مالچ، مدیریت بقایای گیاهی و ترویج روش‌های نوین آبیاری از مؤلفه‌های کلیدی است که در اولویت برنامه‌های آموزشی قرار گرفته است.

کاهش شکاف عملکرد با توسعه مزارع الگویی

سرپرست مدیریت هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی استان به پدیده شکاف بهره‌وری میان کشاورزان پیشرو و سایر بهره‌برداران اشاره کرد و افزود: وظیفه ذاتی ترویج، تبدیل تجربه‌های موفقِ کشاورزان نمونه به دانش عمومی است. بر همین اساس، توسعه مزارع الگویی، برگزاری روزهای مزرعه و تقویت شبکه انتقال تجربه کشاورز به کشاورز، با هدف اعتمادسازی و مشاهده عینی نتایج فناوری در مزارع همکار، با جدیت دنبال می‌شود.

اقناع‌سازی؛ پیش‌شرط اجرای الگوی کشت

فرخی در خصوص چالش‌های تغییر الگوی کشت خاطرنشان کرد: تغییر الگوی کشت با صدور دستورالعمل‌های اداری محقق نمی‌شود؛ بلکه نیازمند اقناع بهره‌برداران است. در این مسیر، مدیریت ترویج با ارائه تحلیل‌های اقتصادی، معرفی ارقام کم‌آب‌بر و سازگار با اقلیم استان و ارزیابی هزینه‌-درآمد برای کشاورزان، بستر پذیرش این تغییرات را فراهم می‌کند.

وی همچنین با تأکید بر جایگاه زنان روستایی به عنوان بازوان اصلی اقتصاد خانواده، یادآور شد: برنامه‌های آموزشی برای این قشر تنها محدود به صنایع تبدیلی نیست؛ بلکه توانمندسازی در حوزه مدیریت مصرف آب، کاهش ضایعات، بازاریابی محصولات و مدیریت کسب‌وکارهای خرد در دستور کار قرار دارد، چرا که ارتقای دانش زنان روستایی به مثابه ارتقای سلامت و اقتصاد کل جامعه روستایی است.

فرخی، تقویت مراکز خدمات جهاد کشاورزی به عنوان پایگاه‌های انتقال دانش و حل مسئله را از ضروریات خواند و گفت: محورهای اصلی برنامه‌های آتی ما شامل ارتقای بهره‌وری آب، توانمندسازی جوانان و زنان روستایی، ترویج کشاورزی دانش‌بنیان و تقویت ارتباط میان مراکز تحقیقاتی و بهره‌برداران است تا ترویج کشاورزی به عنوان حلقه اتصال علم و مزرعه، مسیر دستیابی به امنیت غذایی پایدار را هموار سازد.